Magaalada Gaalkacyo ayaa mar kale wajahaysa walaac xooggan oo dhanka amniga ah, kaddib markii muddo 48 saac gudahood ah magaalada lagu dilay laba qof, iyadoo dilalkaasi lagu sheegay inay salka ku hayaan aano iyo colaado qabiil.
Dhacdooyinkan cusub ayaa soo nooleeyay cabsi muddooyinkii dambe ka jirtay magaalada, iyadoo dadka deegaanka ay sheegayaan in amni-darradu ay sii kordheysay bilihii lasoo dhaafay.
Dilalka loo geysto dadka iyadoo lagu saleynayo qabiil ayaa ah arrin si gaar ah looga walaacsan yahay, maadaama ay dhalin karaan aargoosi iyo silsilad dilal ah oo aan si fudud loo joojin karin.
Xaaladda hadda ka taagan Gaalkacyo ayaa dib u soo celisay hadal uu Alle ha u naxariistee Ganacsade iyo Nabadoon Axmed Haameey jeediyay 3-dii Agoosto 2023, xilli magaalada Gaalkacyo lagu dilay.
Axmed Haameey wuxuu ka hadlayay khatarta ay leedahay in qof lagu dilo sababo qabiil awgood, isagoo su’aal ka keenay sida qof uu masaajid kula tukanayay loogu sii dhowaan karo ama xiriir loola yeelan karo haddii lagu tuhmo inuu qof dilay.
Wuxuu yiri:“Sidee ula jaal noqon karaa ama dadka isaga dhawaan karnaa qofkii dilay kii masaajidka igula tukanayey? Mooryaanku qabiil maleh, aan isku meel uga soo wada jeesano.”
Hadalkan ayaa ahaa baaq uu bulshada ugu jeedinayay inay ka fogaadaan in falalka dilka iyo burcadnimada lagu daboolo magaca qabiilka, isla markaana bulshada ay si wadajir ah uga hortagto dadka hubka u adeegsada inay ku qaataan nolosha dadka kale
Axmed Haameey ayaa lagu dilay magaalada Gaalkacyo xilli uu kasoo baxay salaaddii Maqrib,Dilkiisa ayaa si weyn uga naxay shacabka Gaalkacyo, gaar ahaan dadka yaqaanay marxuumka oo ku tilmaamay ganacsade, nabadoon iyo qof bulshada dhexdeeda ka shaqeyn jiray.
Waxaa sidoo kale lagu sheegay inuu ahaa qof diinta ku wanaagsan, dadka danyarta ahna caawin jiray, isla markaana door ku lahaa arrimaha bulshada iyo nabadaynta.
Wararka ku saabsan dilkiisa ayaa xilligaas lagu sheegay in loo geystay aano-qabiil, taasoo ka mid noqotay dhacdooyinkii murugada lahaa ee muujiyay khatarta ay leedahay colaadaha ku saleysan qabiilka ee ka jira qaybo ka mid ah gobolka Mudug.
Qaybta ugu weyn ee hadalkii Axmed Haameey ee maanta dib loo xusuusanayo waxay ahayd baaqiisa ahaa in bulshada ay ka fogaato in qofka fal dambiyeed geysta lagu difaaco qabiil.
Markii uu lahaa “Mooryaanku qabiil maleh”, wuxuu bulshada ku boorinayay in qofka dil, dhac ama fal kale oo amni-darro ah sameeya aan loo arkin inuu yahay qof qabiil matalaya.
Fikraddaas ayaa hadda mar kale muhiimad yeelanaysa, iyadoo Gaalkacyo ay la tacaaleyso dhacdooyin dilal ah oo loo aaneynayo aanooyin qabiil.
Dadka magaalada ayaa muddooyinkii dambe walaac ka muujinayay xaaladda amni ee Gaalkacyo.
Dilalka soo noqnoqda ayaa keeni kara in shacabka ay dareemaan cabsi, gaar ahaan marka aan si degdeg ah loo aqoonsan ama loo qaban dadka ka dambeeya falalkaas.
Waxaa sidoo kale laga cabsi qabaa in haddii dilalka noocan ah aan si sharci ah loo wajahin, ay dhalin karaan aargoosi kale, taasoo keeni karta in qoysas iyo beelo kale ay noqdaan bartilmaameedyo.
Sidaas darteed, shacabka ayaa doonaya in ciidamada amniga ay si dhab ah uga shaqeeyaan ka hortagga dilalka, soo qabashada dadka lagu tuhunsan yahay iyo in qof kasta oo dambiga lagu helo la horgeeyo sharciga.
Ilaa hadda, waxaa jira walaac ku saabsan sida maamulka magaalada iyo hay’adaha amniga uga jawaabi doonaan dilalka cusub ee Gaalkacyo.
Shacabka ayaa maamulka ka doonaya inuu bixiyo xog cad oo ku saabsan dhacdooyinka dhacay, baaritaan lagu sameeyo dilalka iyo in tallaabo laga qaado cid kasta oo ku lug yeelata.
Sidoo kale, waxaa loo baahan yahay in odayaasha dhaqanka, culimada, ganacsatada iyo bulshada rayidka ah ay ka qayb qaataan dadaallada lagu yareynayo xiisadaha bulshada.
Dil qof loo geysto kadibna lagu fasirto inuu yahay arrin qabiil waxay sii adkeyn kartaa xaaladda amni, sababtoo ah waxay keeni kartaa in dhibbanaha iyo ehelkiisa ay raadiyaan aargoosi.
Taasi waxay dhalin kartaa wareeg aan dhammaanayn oo ah dil, aargoosi, dil kale iyo aargoosi kale.
Hadalkii Axmed Haameey wuxuu xambaarsanaa fariin ku saabsan in bulshada ay si wadajir ah uga hortagto dadka dhibaatada u geysta shacabka, iyadoo aan loo eegin cidda ay yihiin ama qabiilka ay kasoo jeedaan.
Geerida Axmed Haameey ayaa muddo kadib weli xusuus ku leh bulshada Gaalkacyo, gaar ahaan dadka ka shaqeeya nabadda iyo xalinta khilaafaadka.
Maanta oo magaalada laga soo sheegayo dilal cusub oo loo aaneynayo aano-qabiil, hadalkiisii ayaa mar kale noqday mid laga dheehan karo baaq ku wajahan bulshada: in aan dilka lagu difaacin qabiil, isla markaana aan dambiile loo aqoonsan inuu matalayo bulshada uu kasoo jeedo.
Gaalkacyo waxay u baahan tahay in khilaafaadka lagu xalliyo wada hadal iyo sharci, halkii gacanta lagu qaadan lahaa hub iyo aargoosi.
Shacabka ayaa hadda sugaya in maamulka iyo hay’adaha amniga ay qaadaan tallaabo muuqata oo lagu joojinayo dilalka, laguna ilaalinayo nafta dadka rayidka ah, si magaalada Gaalkacyo aysan ugu sii noqon goob ay aargoosiga iyo aanooyinka qabiilku nolosha dadka ku qaataan.
