Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa wada qorshe lagu xoojinayo nidaamka aqoonsiga muwaadiniinta, iyadoo Aqoonsiga Qaranka si tartiib ah loogu xirayo adeegyada muhiimka ah ee dowladda, gaar ahaan adeegyada la xiriira socdaalka iyo dukumentiyada safarka.
Sida ku xusan ogeysiiska aad soo dirtay, laga bilaabo maanta oo ay taariikhdu tahay 1-da Oktoobar 2026, muwaadiniinta Soomaaliyeed ee dalka dibaddiisa u safraya ayaa laga doonayaa inay haystaan Aqoonsiga Qaranka. Ogeysiiska ayaa sheegay in arrintan ay qeyb ka tahay iskaashi dhex maray Hay’adda Aqoonsiga iyo Diiwaangelinta Qaranka ee NIRA iyo Hay’adda Socdaalka iyo Jinsiyadda.
Hase yeeshee, bogagga rasmiga ah ee labada hay’adood ee dowladda ayaa durba xaqiijinaya in Aqoonsiga Qaranka uu door muhiim ah ku leeyahay adeegyada socdaalka. Hay’adda Socdaalka iyo Jinsiyadda waxay sheegtay in muwaadinka codsanaya baasaboorka Soomaaliya uu u baahan yahay National ID ama shahaadada aqoonsiga muwaadinnimada.
Arrintan ma ahan markii ugu horreysay ee Aqoonsiga Qaranka lagu xiro adeegyada baasaboorka. Hay’adda Socdaalka iyo Jinsiyadda ayaa horay u shaacisay in laga bilaabo 1-da Sebtembar 2025 qof kasta oo codsanaya baasaboorka Soomaaliya uu marka hore haysto Kaarka Aqoonsiga Qaranka. Dowladda ayaa sheegtay in tallaabadan looga gol leeyahay in baasaboorka lagu xiro aqoonsi la xaqiijiyay, isla markaana la yareeyo khaladaadka iyo isticmaalka dukumentiyada aan saxda ahayn.
NIRA oo ah hay’adda mas’uulka ka ah nidaamka aqoonsiga qaranka ayaa sheegtay in Aqoonsiga Qaranka loo adeegsan karo adeegyo badan oo ay ka mid yihiin bangiyada, adeegyada dowladda, socdaalka iyo adeegyada kale ee u baahan xaqiijinta qofka. Hay’addu waxay sidoo kale sheegtay in nidaamka aqoonsigu leeyahay dhowr nooc oo aqoonsi ah, kuwaas oo ay ka mid yihiin Kaarka Aqoonsiga, Shahaadada Aqoonsiga iyo aqoonsiga dijitaalka ah.
Shahaadada Aqoonsiga Qaranka ayaa iyaduna muhiim ah, gaar ahaan dadka weli sugaya kaarka jireed. NIRA waxay sheegtay in shahaadada aqoonsiga ay tahay dukumenti ku-meel-gaar ah oo qofka la siin karo kadib marka uu is-diiwaangeliyo, waxaana lagu xaqiijin karaa QR code. Sida ay hay’addu sheegtay, shahaadadan waxaa loo isticmaali karaa adeegyo ay ka mid yihiin safarka iyo xaqiijinta aqoonsiga.
Nidaamka cusub wuxuu sidoo kale saameyn ku yeelan karaa muwaadiniinta Soomaaliyeed ee ku nool dalka dibaddiisa. NIRA waxay sheegtay in ay xaqiijiso aqoonsiga dadka ku nool gudaha iyo dibadda Soomaaliya, iyadoo adeegsanaysa habab ay ka mid yihiin faraha iyo aqoonsiga wajiga. Hay’addu waxay sidoo kale sheegtay in xarumo diiwaangelin ah laga sameeyay safaaradaha Soomaaliya ee dibadda.
Dhinaca kale, dowladda ayaa Aqoonsiga Qaranka u aragta qayb ka mid ah dhismaha nidaam mideysan oo lagu xaqiijinayo qofka muwaadinka ah. NIRA waxay sheegtay in nidaamka aqoonsiga uu yahay saldhig loogu gudbi karo adeegyo kala duwan, halka Hay’adda Socdaalka iyo Jinsiyadda ay isku xireyso aqoonsiga muwaadinka iyo dukumentiyada safarka.
Muwaadiniinta qorsheynaya inay dibadda u safraan waxaa sidaas darteed muhiim u ah inay hubiyaan xaaladda Aqoonsigooda Qaranka ka hor inta aysan aadin garoonka diyaaradaha, gaar ahaan haddii ay ku jiraan dadka codsanaya ama cusbooneysiinaya baasaboorka.
NIRA waxay leedahay nidaam lagu raaco xaaladda codsiga Aqoonsiga Qaranka. Muwaadinka is-diiwaangeliyay wuxuu adeegga TIRSI ku hubin karaa halka uu marayo codsigiisa, sidoo kalena waxaa jira adeeg lagu soo dejisan karo Shahaadada Aqoonsiga Qaranka.
Waxaa muhiim ah in la kala saaro laba arrimood: shuruudda Aqoonsiga Qaranka ee codsiga baasaboorka oo hay’adaha dowladda si rasmi ah u xaqiijiyeen, iyo ogeysiiska cusub ee 1-da Oktoobar 2026 ee aad soo dirtay oo sheegaya in qof kasta oo dalka ka baxaya laga doonayo aqoonsiga. Qodobka dambe waxaan ka waayay ogeysiis rasmi ah oo si cad uga muuqda bogagga rasmiga ah ee NIRA ama Hay’adda Socdaalka iyo Jinsiyadda markii aan hubiyay.
Haddii shuruudda cusub si buuxda loo dhaqan geliyo, waxay ka dhigan tahay in muwaadiniinta Soomaaliyeed ay u baahan doonaan inay hore u diyaarsadaan aqoonsigooda, sida Kaarka Aqoonsiga Qaranka ama dukumenti kale oo NIRA ay aqoonsan tahay, si looga fogaado dib u dhac ku yimaada adeegyada socdaalka.
Tallaabadan waxay qayb ka tahay dadaallada dowladda Soomaaliya ay ku dhisayso nidaam aqoonsi oo mideysan, kaas oo isku xiraya aqoonsiga muwaadinka, baasaboorka, adeegyada dowladda, bangiyada iyo adeegyada kale ee u baahan xaqiijinta qofka.
