Dowladda Federaalka Itoobiya ayaa jawaab ka bixisay war-murtiyeedkii kasoo baxay shir-madaxeed ay madaxda Masar, Suudaan, Eritrea iyo Soomaaliya ku yeesheen magaalada El Alamein ee dalka Masar, kaas oo looga hadlay arrimo la xiriira xaaladda gobolka, webiga Nile iyo Badda Cas.
Madaxda afarta dal ayaa shirka kadib soo saaray war-murtiyeed ay ku adkeeyeen muhiimadda ay leedahay in la ixtiraamo sharciga caalamiga ah ee nidaamiya webiyada xuduudaha ka gudba, gaar ahaan webiga Nile.
Waxay sidoo kale carrabka ku adkeeyeen mabda’a ah in aan tallaabo hal dhinac ah lagu qaadin oo waxyeello u geysan karta dalalka kale ee isticmaala biyaha webiga, iyagoo ku baaqay in arrimaha Nile lagu xalliyo wargelin, wadatashi, iskaashi iyo isku-raac.
Mowqifkan ayaa si gaar ah u taabanaya Itoobiya, oo muddo dheer khilaaf kala dhexeeyay Masar iyo Suudaan oo ku saabsan isticmaalka biyaha Nile iyo Biyo-xireenka Itoobiya ee Renaissance-ka.
Dowladda Itoobiya ayaa jawaabteeda ku sheegtay inay ilaalinayso danaha ay ku leedahay isticmaalka biyaha webiga Nile, iyadoo sidoo kale xoogga saartay muhiimadda ay dalkaasi siinayo arrimaha la xiriira Badda Cas.
Wasaaradda Arrimaha Dibadda Itoobiya ayaa sheegtay in Itoobiya ay leedahay xiriir juqraafi iyo taariikhi ah oo dhow oo ay la leedahay Badda Cas, iyadoo xustay in xadka Itoobiya uu qiyaastii 30 mayl u jiro xeebaha Badda Cas.
Itoobiya ayaa sidoo kale caddeysay inaysan ka gorgortami doonin madax-bannaanideeda iyo wadajirka dhulkeeda, isla markaana ay diyaar u tahay inay difaacdo danaheeda qaran.
Dowladda Addis Ababa ayaa sheegtay inay doorbidayso in arrimaha biyaha Nile iyo Badda Cas lagu xalliyo wada-hadal, iskaashi iyo is-ixtiraam, balse aysan ka tanaasuli doonin waxa ay u aragto xuquuqdeeda iyo danaheeda qaranka.
Hadalkan Itoobiya ayaa kusoo aadaya xilli Masar, Suudaan, Eritrea iyo Soomaaliya ay si wadajir ah u muujinayaan mowqif ku aaddan in arrimaha gobolka lagu saleeyo sharciga caalamiga ah iyo in laga fogaado tallaabooyin hal dhinac ah.
Arrinta Badda Cas ayaa iyaduna noqotay qodob muhiim ah oo ka mid ah is-mariwaaga siyaasadeed ee gobolka, gaar ahaan iyadoo Itoobiya ay muddooyinkii dambe muujisay rabitaan ay ku doonayso marin badeed ay ku gaarto Badda Cas.
Itoobiya oo aan lahayn xeeb u gaar ah tan iyo markii Eritrea ay xornimada qaadatay ayaa muhiimad gaar ah siisay helitaanka marin badeed, iyadoo arrintan ay qayb ka noqotay doodaha siyaasadeed ee ka socda Geeska Afrika.
Dhanka kale, muranka ku saabsan webiga Nile ayaa weli ah arrin xasaasi ah oo u dhexeysa Itoobiya, Masar iyo Suudaan. Masar iyo Suudaan waxay walaac ka muujiyaan saameynta mashaariicda Itoobiya ku leedahay biyaha webiga, halka Itoobiya ay ku adkeysato inay xaq u leedahay horumarinta iyo ka faa’iidaysiga khayraadkeeda dabiiciga ah.
Jawaabta Itoobiya ayaa muujinaysa in Addis Ababa aysan doonayn inay ka tanaasusho mowqifkeeda ku saabsan labada arrimood ee Nile iyo Badda Cas, inkastoo ay sheegtay inay diyaar u tahay wada-hadal iyo iskaashi.
Shirkii El Alamein ayaa sidoo kale muujiyay isku soo dhawaanshaha Masar, Suudaan, Eritrea iyo Soomaaliya, kuwaas oo doonaya inay xoojiyaan wadatashigooda ku saabsan amniga gobolka iyo arrimaha Badda Cas.
Waxaa hadda la sugayaa jawaabaha rasmiga ah ee dalalka kale iyo haddii mowqifyada kala duwan ay horseedi doonaan wada-hadallo cusub oo lagu yareeyo khilaafaadka ku saabsan Nile iyo Badda Cas.
Arrimahaasi ayaa muhiimad weyn u leh mustaqbalka Geeska Afrika, maadaama ay si toos ah u saameyn karaan xiriirka dalalka gobolka, amniga Badda Cas iyo xasilloonida guud ee gobolka.
