Xiisadda siyaasadeed ee ka taagan magaalada Muqdisho ayaa sii xoogaysanaysa, iyadoo ay isa soo tarayaan eedeymo la xiriira khilaafka u dhexeeya Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo hoggaamiyeyaasha mucaaradka, gaar ahaan madaxweynihii hore ee dalka, Sheekh Shariif Sheekh Axmed, iyo ra’iisul wasaarihii hore, Xasan Cali Khayre.
Warbixinno la baahiyey maalmahan ayaa sheegaya in Sheekh Shariif uu walaac ka muujiyey waxa uu ku tilmaamay qorshe ay dowladda Xasan Sheekh Maxamuud uga hortagayso hoggaanka mucaaradka. Eedeymahan ayaa kusoo beegmaya xilli khilaafka siyaasadeed ee dalka uu salka ku hayo muranka doorashada, wax-ka-beddelka dastuurka iyo mustaqbalka hannaanka siyaasadeed ee Soomaaliya.
Sheekh Shariif ayaa 7-dii Oktoobar 2026 ka hadlay arrimaha amniga iyo siyaasadda, isaga oo dowladda ku eedeeyey inay safarkiisii Imaaraadka Carabta u adeegsanayso marmarsiiyo lagu beegsanayo hoggaamiyeyaasha mucaaradka. Waxa uu sidoo kale sheegay in aanay jirin sabab lagu banneysto dhiigga dadka mucaaradka ah ee doonaya in dastuurka la ixtiraamo, isla markaana heshiis laga gaaro hannaanka doorashada.
Warar ku baahay baraha bulshada iyo warbaahinta qaarkeed ayaa sheegaya in dowladda Federaalka ay diyaarinayso qorshe amni oo ay dadka qaar u fasirteen inuu bartilmaameedsanayo Sheekh Shariif iyo Xasan Cali Khayre.
Sida ay sheegayaan wararka aan weli si madax-bannaan loo xaqiijin, waxaa jira walaac laga qabo in xiisadda siyaasadeed ay isu beddesho iska horimaad ciidan, gaar ahaan haddii dhinacyadu ku adkaystaan mowqifyadooda oo ay yaraadaan fursadaha wada-hadalka.
Sheekh Shariif Sheekh Axmed iyo Xasan Cali Khayre ayaa ka mid ah siyaasiyiinta sida weyn uga dhex muuqda mucaaradka Dowladda Federaalka. Labadooduba waxay door ku leeyihiin doodaha ku saabsan qaabka loo wajahayo doorashada iyo sida loo xallinayo khilaafaadka siyaasadeed ee dalka.
Wararka la faafiyey ayaa sheegaya in labada siyaasi ay yeesheen kulan gaar ah oo ay kaga wada hadleen xaaladda amni iyo wararka la xiriira weerar la sheegay in la qorsheynayo.
Haddii kulankaasi dhacay, wada-tashiga u dhexeeya hoggaamiyeyaasha mucaaradka wuxuu noqon karaa tallaabo ay ku qiimeynayaan xaaladda amni, kuna go’aansanayaan sida ay uga jawaabi lahaayeen tallaabooyin ay u arkaan kuwo khatar ku ah amnigooda iyo dhaqdhaqaaqooda siyaasadeed.
Dhanka kale, xaaladda siyaasadeed ee Soomaaliya waxay u baahan tahay in dhinacyadu ka fogaadaan tallaabo kasta oo kordhin karta shakiga iyo is-aaminaad la’aanta, gaar ahaan marka ay jiraan warar aan weli la xaqiijin oo ku saabsan qorshayaal ciidan.
Wararka la faafiyey ayaa sidoo kale sheegaya in la adkeeyey ilaalinta goobaha ay ku sugan yihiin Sheekh Shariif iyo Xasan Cali Khayre, iyadoo la sheegayo in la kordhiyey baaritaanka dadka soo galaya iyo kuwa ka baxaya xarumaha ay deggan yihiin.
Muqdisho ayaa horay u soo martay marxalado ay xiisadaha siyaasadeed ku lug yeesheen dhaqdhaqaaqyo ciidan iyo iska horimaadyo. Bishii Juun 2026.
Khilaafka u dhexeeya dowladda iyo mucaaradka ayaa si weyn ugu xiran muranka ku saabsan doorashada Soomaaliya, dib-u-eegista dastuurka iyo habka ay tahay in awoodda siyaasadeed lagu wareejiyo.
Mucaaradku waxay walaac ka muujiyeen tallaabooyinka dowladda ee la xiriira hannaanka doorashada iyo wax-ka-beddelka dastuurka, halka dhinacyada siyaasadeed ay weli isku hayaan arrimo muhiim u ah jihada dalka.
Sheekh Shariif ayaa hadalladiisii ugu dambeeyey ku adkeeyey baahida loo qabo in dastuurka la ixtiraamo, isla markaana heshiis laga gaaro nooca doorashada iyo habka loo qabanayo. Mowqifkaas ayaa muujinaya in muranka siyaasadeed uusan ku koobnayn arrimaha amniga oo keliya, balse uu sidoo kale ku saabsan yahay kalsoonida dhinacyada siyaasadeed ay ku qabaan geeddi-socodka doorashada.
Haddii dhinacyadu ku guuldarreystaan inay gaaraan is-afgarad siyaasadeed, waxaa sii kordhi kara walaaca laga qabo in khilaafka lagu xalliyo cadaadis iyo awood ciidan halkii loo mari lahaa wada-hadal iyo hannaan sharci ah.
Wararka ku saabsan suuragalnimada iska horimaad cusub ayaa keeni kara walaac ku saabsan amniga shacabka, dhaqdhaqaaqa gaadiidka iyo ganacsiga, gaar ahaan haddii ay bataan ciidamo hubaysan ama ay dhacaan isku dhacyo ka dhaca xaafadaha magaalada.
Muqdisho waa magaalo ay ku nool yihiin dad badan oo nolol maalmeedkoodu ku tiirsan yahay ganacsiga, gaadiidka, adeegyada iyo isu-socodka caadiga ah. Sidaas darteed, khilaaf kasta oo isu beddela iska horimaad hubaysan wuxuu khatar gelin karaa dadka rayidka ah, wuxuuna carqaladayn karaa howlaha maalinlaha ah.
