Xaaladda amni ee maamullada Hirshabelle iyo Galmudug ayaa wajahaysa caqabado isa soo taraya, iyadoo laga cabsi qabo in dhaq-dhaqaaqyada kooxda Al-Shabaab ay saameyn ku yeeshaan deegaanno muhiim ah oo ku yaalla gobollada Hiiraan, Shabeellaha Dhexe, Galgaduud iyo Mudug.
Xaaladda amni ee labada maamul ayaa tilmaamaysa in Al-Shabaab ay saameyn ku leedahay qaybo badan oo ka mid ah miyiga, halka ciidamada dowladda iyo kuwa deegaanka ay difaacayaan magaalooyinka iyo xarumaha muhiimka ah. Xaaladdan ayaa dhalisay walaac ku saabsan ammaanka shacabka, isu socodka gaadiidka iyo suurtagalnimada in dagaalladu ku faafaan deegaanno hor leh.
Hirshabelle ayaa ka mid ah maamullada ay Al-Shabaab ka waddo dhaq-dhaqaaqyo ciidan, gaar ahaan deegaannada miyiga ah ee gobolka Hiiraan iyo qaybo ka mid ah Shabeellaha Dhexe. Magaalooyinka Beledweyne, Jowhar, Jalalaqsi, Buuloburde, Balcad iyo Mahadaay ayaa ka mid ah goobaha muhiimka u ah maamulka iyo amniga gobolka, iyadoo ciidamada dowladda iyo kuwa taageeraya ay joogaan qaybo ka mid ah deegaannadaas.
joogitaanka ciidamada ee magaalooyinka waaweyn macnaheedu ma aha in dhammaan dhulka hoos yimaada uu ammaan yahay, waxaana jira deegaano miyi ah oo ay ka jiraan caqabado amni iyo dhaq-dhaqaaqyo ay sameeyaan Al-Shabaab .
Degmada Matabaan ee gobolka Hiiraan ayaa si gaar ah loogu tilmaamay meel u baahan in fiiro gaar ah la siiyo, maadaama ay muhiim u tahay isku socodka dadka iyo xiriirka deegaannada Hirshabelle iyo Galmudug. Waxaa jira walaac laga qabo in haddii xaaladda amni ee miyiga ku hareeraysan ay sii xumaato, ay saameyn ku yeelan karto isu socodka bulshada iyo ganacsiga, isla markaana ay kordhin karto culayska saaran ciidamada iyo maamulka deegaanka.
Warbixinada qaar ayaa sidoo kale sheegaysa in kooxda Al-Shabaab ay la wareegtay deegaanka Hees ee gobolka Hiiraan.
Dhacdadan la soo sheegay ayaa sare u qaadday walaaca laga qabo xaaladda amni ee deegaannada ku dhow Matabaan iyo Beledweyne. Waxaa sidoo kale laga cabsi qabaa in sii socoshada dagaallada ay carqaladeyso isu socodka dadka iyo gaadiidka, isla markaana ay saamayn ku yeelato nolosha qoysaska ku tiirsan ganacsiga, xoolaha iyo adeegyada maalinlaha ah.
Dhanka Galmudug, waxaa la sheegay in ay jiraan dhowr furin oo ay ciidamada dowladda iyo kuwa deegaanka kula dagaallamayaan Al-Shabaab. Deegaannada lagu xusay waxaa ka mid ah Xarardheere, Wisil, Laas-Gacamey, Xiinlabe, Baxdo, Maarsamagge, Khaayib, Bulacle, Burujeed, Sinidhaqo, Ceeldheer iyo Masagawaay.
Warbixintu waxay sheegaysaa in meelahaas ay ka jiraan xaalado amni oo kala duwan, iyadoo ay jiraan deegaano ay dagaallo ka dhaceen iyo kuwo ay ciidamada ammaanku dadaal ugu jiraan sidii ay u ilaalin lahaayeen.
Degmada Xarardheere ayaa ka mid ah meelaha ay xaaladda amni si gaar ah isha ugu hayaan maamulka iyo dadka deegaanka. Waxaa la sheegay in maalmihii la soo dhaafay ay jireen dhaq-dhaqaaqyo Al-Shabaab oo walaac ku abuuray dadka deegaanka iyo ciidamada ku sugan aaggaas. Warbixinta la soo gudbiyey ayaa tilmaamaysa in laga hortagay qaar ka mid ah khataraha laga cabsi qabay, inkasta oo faahfaahinta hawlgalladaas aan si madax-bannaan loo xaqiijin.
Xaaladda ka jirta labada maamul ayaa muujinaysa in dagaalka lagula jiro Al-Shabaab aanu ku koobnayn magaalooyinka waaweyn, balse uu sidoo kale saameyn ku leeyahay deegaannada miyiga ah iyo waddooyinka ay bulshadu u adeegsato isu socodka iyo ganacsiga. Tani waxay maamulka iyo ciidamada ku khasbaysaa inay mudnaan siiyaan ilaalinta shacabka iyo la socodka xaaladaha amni ee isbeddelaya.
Maamulka Galmudug, ciidamada dowladda federaalka iyo taliska ciidanka qaybta 21-aad ayaa looga baahan yahay inay si dhow ula socdaan xaaladda deegaannada khatartu ka jirto, iyagoo la kaashanaya maamulka Hirshabelle iyo dadka deegaanka. Iskaashiga hay’adaha amniga ayaa muhiim u ah ka hortagga khataraha iyo yareynta saameynta dagaallada ku yeelan kara dadka rayidka ah.
Ugu dambayn ,Dadka ku nool goobaha ay colaadaha ka dhacaan ayaa ah kuwa ugu horreeya ee la kulma dhibaatooyinka ka dhasha dagaallada, oo ay ka mid yihiin barakac, ganacsi xumaada, adeegyo caafimaad oo adkaada iyo hakad ku yimaada waxbarashada. Sidaas darteed, ilaalinta shacabka iyo u diyaargarowga xaaladaha degdegga ah waa inay qayb muhiim ah ka noqdaan dadaallada lagu sugayo amniga.
