Xildhibaano ka tirsan Golaha Shacabka Baarlamaanka Soomaaliya ayaa maanta gudbiyay mooshin ka dhan ah Wasiirka Arrimaha Gudaha, Federaalka iyo Dib-u-heshiisiinta Soomaaliya, Cali Xoosh, iyagoo dalbanaya in xilka laga qaado.
Mooshinka ayaa yimid kaddib tabashooyin ay xildhibaannadu sheegeen inay muddo ka qabeen habka ay u shaqeyso Wasaaradda Arrimaha Gudaha iyo waxqabadka wasiirka.
Xildhibaan Cabdiraxmaan Cagaweyne oo warbaahinta la hadlay ayaa sheegay in mooshinku uu muddo soo socday, balse maanta si rasmi ah loo horgeeyay Golaha Shacabka, isla markaana loo gudbiyay guddi loo xil saaray inuu ka shaqeeyo arrinta.
Xildhibaannada mooshinka wada ayaa Wasiir Cali Xoosh ku eedeeyay gaabis iyo waxqabad la’aan ay sheegeen inay ka jirto howlaha Wasaaradda Arrimaha Gudaha.
Waxay si gaar ah u tilmaameen arrimaha amniga, colaadaha beelaha iyo khilaafaadka siyaasadeed ee ka jira qeybo ka mid ah dalka.
Xildhibaannada ayaa sidoo kale qaba in Wasaaradda Arrimaha Gudaha ay tahay hay’adda muhiimka ah ee dowladda Federaalka u qaabilsan arrimaha gudaha, dib-u-heshiisiinta, maamulka dowlad-goboleedyada iyo hirgelinta nidaamka federaalka.
Sida ay sheegeen xildhibaannada, wasiirku ma uusan sameyn tallaabooyin ku filan oo wax looga qabanayo caqabadahaas.
Mid ka mid ah qodobada ugu waaweyn ee lagu dhaliilay wasiirka ayaa ah wax ka qabashada colaadaha iyo khilaafaadka ka dhex dhaca beelaha Soomaaliyeed.
Xildhibaannada taageersan mooshinka ayaa sheegay in colaado ka jira qaybo kala duwan oo dalka ah ay u baahan yihiin dadaal dheeraad ah oo dowladda dhexe iyo Wasaaradda Arrimaha Gudaha ay ku bixiyaan nabadeynta iyo dib-u-heshiisiinta.
Waxay sidoo kale ku doodayaan in Wasaaraddu ay tahay inay door muuqda ka qaadato xalinta khilaafaadka gudaha, isku keenidda dhinacyada is haya iyo taageeridda dadaallada nabadeed ee ka socda dowlad-goboleedyada iyo deegaanada dalka.
Xildhibaannada ayaa sidoo kale wasiirka ku dhaliilay habka uu uga shaqeeyay ilaalinta iyo difaaca nidaamka federaalka Soomaaliya.
Arrimaha xiriirka dowladda Federaalka iyo dowlad-goboleedyada ayaa muddooyinkii dambe ahaa kuwo xasaasi ah, iyadoo mararka qaar ay soo baxaan khilaafaad siyaasadeed oo la xiriira awood-qeybsiga, doorashooyinka, dastuurka iyo maamulka dalka.
Xildhibaanada mooshinka wada ayaa aaminsan in Wasaaradda Arrimaha Gudaha ay tahay inay door weyn ka qaadato sidii loo xoojin lahaa wada-shaqeynta dowladda Federaalka iyo dowlad-goboleedyada.
Mooshinka ayaa hadda galay marxalad baaritaan iyo habraac baarlamaan, iyadoo loo gudbiyay guddi loo xil saaray inuu ka shaqeeyo.
Guddiga ayaa laga filayaa inuu eego qodobada lagu soo bandhigay mooshinka iyo sababaha ay xildhibaannadu u dalbanayaan in wasiirka xilka laga qaado.
Kadib marka la dhammeeyo habraaca loo marayo mooshinka, Golaha Shacabka ayaa yeelan kara dood ku saabsan eedeymaha loo jeediyay wasiirka iyo jawaabaha dhinaca dowladda.
Sida ku cad habraacyada baarlamaanka, Wasiirka Arrimaha Gudaha ayaa fursad u yeelan kara inuu ka jawaabo qodobada lagu soo oogay iyo sababaha loo dalbanayo xil ka qaadistiisa.
Jawaabta wasiirka ayaa muhiim u noqon doonta doodda baarlamaanka, gaar ahaan haddii uu soo bandhigo qorshayaashiisa, waxqabadka wasaaradda iyo sababaha ay u jiraan caqabadaha lagu dhaliilayo.
Ilaa hadda, dhinaca Wasiirka Cali Xoosh kama aysan soo bixin jawaab faahfaahsan oo ku saabsan mooshinka iyo eedeymaha xildhibaannada.
Mooshinkan ayaa kusoo beegmaya xilli Soomaaliya ay wajahaysay dooddo siyaasadeed oo la xiriira mustaqbalka nidaamka federaalka, doorashooyinka iyo xiriirka dowladda Federaalka iyo dowlad-goboleedyada.
Xildhibaanno ka tirsan Golaha Shacabka ayaa marar kala duwan soo bandhigay walaacyo la xiriira habka loo maareynayo arrimaha siyaasadda iyo amniga dalka.
Mooshinka ka dhanka ah Wasiirka Arrimaha Gudaha ayaa sidaas darteed noqon kara mid saameyn ku yeesha doodaha siyaasadeed ee ka socda gudaha Baarlamaanka iyo dowladda Federaalka.
Tallaabada xigta waxay ku xirnaan doontaa habraaca baarlamaanka iyo shaqada guddiga loo saaray mooshinka.
Haddii mooshinka loo gudbiyo marxaladda doodda Golaha Shacabka, xildhibaannada ayaa fursad u heli doona inay si faahfaahsan uga hadlaan eedeymaha loo jeediyay wasiirka, halka wasiirkuna uu difaaci karo waxqabadkiisa iyo siyaasadaha Wasaaradda Arrimaha Gudaha.
Natiijada ugu dambeysa waxay ku xirnaan doontaa go’aanka Golaha Shacabka iyo sida loo maro habraaca dastuuriga ah iyo kan baarlamaaniga ah.
