Xasan Sheekh Maxamuud ayaa lagu soo warramayaa inuu aqbalay in doorashooyinka Soomaaliya lagu qabto muddo toddobo bilood gudahood ah, iyadoo tallaabadan ay kusoo beegmayso xilli dalka uu wajahayo khilaaf siyaasadeed oo xooggan oo ku saabsan habka iyo waqtiga doorashada.
Wararka laga helayo xaaladda siyaasadeed ayaa sheegaya in tallaabadan ay timid kadib wada-hadallo iyo dadaallo lagu doonayo in dowladda Federaalka iyo dhinacyada mucaaradka lagu gaarsiiyo heshiis siyaasadeed oo ku saabsan doorashada.
Arrinta doorashada ayaa muddooyinkii lasoo dhaafay ahayd mid ka mid ah qodobada ugu waaweyn ee siyaasadda Soomaaliya. Dowladda Federaalka iyo mucaaradka ayaa isku khilaafsanaa qaabka loo qabanayo doorashada, muddada hay’adaha dowladda iyo nidaamka codbixinta.
Xasan Sheekh ayaa muddooyinkii lasoo dhaafay ku adkeysanayay in Soomaaliya loo gudbiyo nidaam doorasho oo ku saleysan codka shacabka, iyadoo la doonayo in laga gudbo nidaamkii doorashooyinka dadban ee ku saleysnaa ergooyinka iyo qaybinta kuraasta ee beelaha.
Haddii heshiiska toddobada bilood la hirgeliyo, muddadaas waxaa loo adeegsan karaa diyaarinta geeddi-socodka doorashada, oo ay ka mid yihiin dejinta jadwalka, diyaarinta goobaha codbixinta, diiwaangelinta codbixiyeyaasha iyo arrimaha kale ee farsamo.
Si kastaba, weli waxaa jira su’aalo muhiim ah oo u baahan in dowladda iyo dhinacyada siyaasadda ay heshiis ka gaaraan.
Waxaa ka mid ah nooca doorashada la qabanayo, hay’adda maamuleysa doorashada, qaabka codbixinta, doorka dowlad-goboleedyada iyo sida loo xaqiijinayo in dhinacyada siyaasadda ay ku wada qanacsan yihiin natiijada geeddi-socodka.
Mucaaradka Soomaaliya ayaa muddooyinkii lasoo dhaafay si weyn uga soo horjeeday qaar ka mid ah qorshayaasha dowladda ee ku saabsan doorashada iyo wax-ka-beddelka dastuurka.
Dhinacyada mucaaradka ayaa ku dooday in isbeddellada siyaasadeed iyo dastuuriga ah aan lagu sameyn karin hab aan heshiis ballaaran lagu gaarin.
Xasan Sheekh dhankiisa wuxuu ku doodayaa in Soomaaliya u baahan tahay nidaam doorasho oo qof kasta siinaya fursad uu si toos ah codkiisa ugu dhiibto cidda uu doonayo inuu hoggaamiso.
Khilaafkan ayaa noqday mid saameeyay xiriirka u dhexeeya dowladda Federaalka iyo qaar ka mid ah hoggaamiyeyaasha mucaaradka iyo dowlad-goboleedyada.
Beesha caalamka ayaa iyaduna ku howlan sidii dhinacyada Soomaalida loogu soo celin lahaa miiska wada-hadalka.
Qaramada Midoobay, Midowga Afrika iyo saaxiibbada kale ee Soomaaliya ayaa ku baaqay in dhinacyada siyaasadda ay gaaraan heshiis loo dhan yahay, si looga fogaado khilaaf siyaasadeed oo horseedi kara xasillooni-darro.
Arrinta doorashada ayaa sidoo kale muhiim u ah dadaallada Soomaaliya ee dhismaha dowladnimada, amniga iyo la dagaallanka Al-Shabaab.
Haddii doorasho lagu qabto toddobo bilood gudahood, waxaa weli jira caqabado dhowr ah oo u baahan in la xalliyo.
Caqabadda koowaad waa heshiiska siyaasadeed, maadaama doorasho aan dhinacyada waaweyn isku raacsanayn ay keeni karto khilaaf cusub.
Caqabadda labaad waa amniga, iyadoo qaybo ka mid ah dalka ay weli ka jiraan dagaallo iyo weerarro ay Al-Shabaab ka fuliso.
Caqabadda saddexaad waa diyaargarowga farsamo, oo ay ku jiraan diiwaangelinta codbixiyeyaasha, goobaha codbixinta iyo hay’adaha maamulaya doorashada.
Sidoo kale waxaa muhiim ah in dowladda Federaalka iyo dowlad-goboleedyadu ay isku raacaan qaabka loo maamulayo doorashada.
Oggolaanshaha toddobada bilood haddii uu isu beddelo heshiis rasmi ah wuxuu noqon karaa tallaabo muhiim ah oo lagu yareynayo khilaafka siyaasadeed ee dalka.
Doorasho ay dhinacyada siyaasadda iyo shacabka Soomaaliyeed ku wada qanacsan yihiin waxay xoojin kartaa xasilloonida siyaasadeed, halka haddii heshiis la’aan ay sii socoto ay khatar u tahay in khilaafkii hore uu dib u soo laabto.
Sidaas darteed, indhaha ayaa hadda lagu hayaa wada-hadallada u dhexeeya dowladda, mucaaradka iyo dowlad-goboleedyada, iyo in muddo toddobo bilood ah loo beddelo jadwal doorasho oo rasmi ah.
