Qiimaha gaaska wax lagu karsado ee magaalada Muqdisho ayaa sare u kacay maalmahan, iyadoo qoysas badan iyo ganacsatada isticmaasha gaaska ay dareemayaan saameynta kororka ku yimid qiimaha shidaalka iyo tamarta.
Warbixinno laga helayo suuqyada Muqdisho ayaa sheegaya in qiimaha haamaha gaaska uu si weyn uga sarreeyo qiimihii hore, iyadoo haan lagu iibin jiray ku dhowaad $16 ay hadda gaartay ilaa $30 meelo ka mid ah suuqa. Tani waxay ka dhigan tahay in qiimuhu kordhay qiyaastii $14, oo u dhiganta ku dhowaad 88 boqolkiiba.
Qiimaha haamaha gaaska isku mid kama aha dhammaan goobaha Muqdisho, waxaana kala duwanaanshaha uu ku xiran yahay cabbirka haanta, goobta lagu iibinayo iyo helitaanka gaaska. Sidaas darteed, qiimaha $30 waa mid laga soo sheegay qaybo ka mid ah suuqa, mana aha in haamaha oo dhan magaalada lagu iibiyo qiimahaas.
Kororka ayaa kusoo beegmaya xilli Soomaaliya ay si weyn ugu tiirsan tahay badeecooyinka dibadda laga keeno, gaar ahaan shidaalka iyo gaaska. Isbeddellada ka dhaca suuqyada caalamka iyo carqaladaha ku yimaada gaadiidka badeecooyinka ayaa saameyn ku yeelan kara qiimaha ay badeecooyinku ku soo galaan dalka.
Gaaska oo qaali noqda wuxuu si toos ah u saameynayaa qoysaska isticmaala marka ay cuntada karinayaan. Qoysaska dakhligoodu hooseeyo ayaa si gaar ah u dareemi kara kororka, maadaama ay khasab ku tahay inay lacag dheeraad ah ku bixiyaan baahida aasaasiga ah ee guriga.
Sidoo kale, maqaayadaha, hoteellada iyo goobaha cuntada lagu diyaariyo ayaa wajahaya kharash dheeraad ah. Ganacsatada qaarkood waxay sheegayaan in haddii qiimaha gaasku sii kordho ay adkaan karto in ay sii wataan qiimihii hore ee cuntada, taas oo keeni karta in kharashka cuntadu kor u sii kaco.
Kororka gaaska wuxuu sidoo kale saameyn dadban ku yeelan karaa dhaqaalaha guud. Marka kharashka tamartu kordho, waxaa sare u kici kara kharashka ganacsiyada, gaadiidka iyo adeegyada kale, waxaana suuragal ah in kororkaasi ugu dambeyn gaaro qiimaha badeecooyinka iyo adeegyada ay isticmaalaan shacabka.
Sababta keentay kororka gaaska ayaa la xiriirinayaa yaraanta sahayda iyo isbeddellada ku yimid suuqyada tamarta iyo gaadiidka badeecooyinka ee gobolka, hase yeeshee sababta rasmiga ah ee kororka qiimaha Muqdisho weli si buuxda looma caddeyn.
Dowladda iyo hay’adaha ay khusayso ayaa laga filayaa inay si dhow ula socdaan xaaladda suuqa, isla markaana ay hubiyaan in qiimaha badeecooyinka muhiimka ah uusan si aan sabab lahayn ugu kordhin shacabka.
Waxaa sidoo kale muhiim ah in ganacsatada iyo dowladda ay bulshada siiyaan xog cad oo ku saabsan qiimaha dhabta ah ee gaaska iyo sababaha keena isbeddelka qiimaha, si looga fogaado jahawareer iyo in shacabka lagu iibiyo qiimo aan macquul ahayn.
Kororka qiimaha gaaska ayaa imaanaya xilli ay qoysaska Soomaaliyeed horey ula tacaalayeen kororka kharashaadka nolosha. Haddii qiimuhu sii kordho ama yaraanta gaasku sii socoto, waxaa laga cabsi qabaa in culayska uu sii bato, gaar ahaan qoysaska dakhligoodu xaddidan yahay.
Xaaladda hadda jirta ayaa muujinaysa muhiimadda ay leedahay in Soomaaliya ay yeelato nidaam joogto ah oo lagu kormeero qiimaha badeecooyinka muhiimka ah, gaar ahaan shidaalka iyo gaaska, si shacabka loogu ilaaliyo koror aan sabab cad lahayn.
