Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdullaahi Cirro, ayaa intii uu ku sugnaa dalka Maraykanka kulan la yeeshay Dumisani Temsgen Washington, oo ah aas-aasaha iyo hoggaamiyaha Institute for Black Solidarity with Israel (IBSI), oo ah urur diiradda saara xiriirka u dhexeeya Israel iyo bulshada Afrikaanka ah, gaar ahaan bulshada madow ee Maraykanka.
Kulanka ayaa kusoo beegmaya xilli maamulka Somaliland uu dadaal xooggan ugu jiro sidii uu taageero caalami ah ugu heli lahaa qadiyadda aqoonsiga, iyadoo Maraykanka uu kamid yahay dalalka Somaliland si gaar ah isha ugu hayso.
Warbixinno ku saabsan kulanka ayaa sheegaya in IBSI ay Madaxweyne Cirro ku bogaadisay dadaallada uu ugu jiro sidii Somaliland u heli lahayd taageero iyo aqoonsi caalami ah.
Dumisani Temsgen Washington ayaa muddo dheer ku lug lahaa ololeyaal iyo hawlo la xiriira xoojinta xiriirka u dhexeeya Israel iyo bulshada madow ee Maraykanka.
Ilo hore ayaa ku tilmaamay Washington inuu ahaa National Diversity Outreach Coordinator ee Christians United for Israel (CUFI), isagoo ka qeyb qaatay barnaamijyo iyo dooddo ku saabsan xiriirka Israel iyo bulshada Afrikaanka ah.
Waxaa sidoo kale jira ilo tilmaamaya inuu yahay aasaasaha Institute for Black Solidarity with Israel, oo loo soo gaabiyo IBSI.
Kulanka uu la yeeshay Madaxweyne Cirro ayaa sidaas darteed yeelanaya muhiimad gaar ah, maadaama uu yahay shaqsi si dhow ula xiriira kooxaha Maraykanka ee taageera xiriirka Israel.
Sida lagu sheegay xogta la faafiyay, Dumisani Temsgen ayaa Israel ugu hambalyeeyay aqoonsiga madaxbannaanida Somaliland, isagoo sidoo kale ugu baaqay maamulka Maraykanka inuu qaado tallaabo la mid ah.
Arrinta aqoonsiga Somaliland ayaa muddo dheer ahayd mid xasaasi ah. Somaliland waxay ku dhawaaqday inay ka go’day Soomaaliya sanadkii 1991, tan iyo xilligaasna waxay waday olole diblomaasiyadeed oo ay ku raadinayso aqoonsi caalami ah.
Si kastaba ha ahaatee, dowladda Soomaaliya waxay si adag uga soo horjeeddaa aqoonsiga Somaliland, waxayna Somaliland u aragtaa qayb ka mid ah dhulka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.
Kulanka Cirro iyo Temsgen wuxuu Somaliland siin karaa fursad ay ku gaarsiiso fariinteeda siyaasadeed kooxo iyo ururo saameyn ku leh doodaha siyaasadda arrimaha dibadda ee Maraykanka.
Inkasta oo IBSI aysan ahayn dowladda Maraykanka, xiriirro noocan ah ayaa maamulka Somaliland u noqon kara waddo uu ku gaaro dad iyo ururo taageera aragtidiisa ku aaddan aqoonsiga.
Somaliland waxay muddooyinkii dambe kordhisay dadaallada ay ku raadinayso taageero ka timaadda dalalka reer Galbeedka, gaar ahaan Maraykanka, iyadoo xoogga saareysa doodda ah in Somaliland ay leedahay hay’ado siyaasadeed, nidaam doorasho iyo xasillooni marka loo eego qeybo badan oo gobolka ah.
Baaq kasta oo ka yimaada shaqsi ama urur Maraykan ah oo ku saabsan Somaliland ma la mid aha go’aan ay qaadatay dowladda Maraykanka.
Go’aanka aqoonsiga dal ama maamul wuxuu ku xiran yahay siyaasadda rasmiga ah ee dowladda iyo hay’adaha ay khuseyso.
Sidaas darteed, haddii Temsgen uu ugu baaqay Washington inay Somaliland aqoonsato, hadalkaasi waa taageero siyaasadeed oo shaqsi ama urur ah, balse looma fasiran karo in Maraykanku qaatay go’aan rasmi ah oo aqoonsi.
Dhinaca kale, xiriirka Somaliland iyo Israel ayaa sanadihii dambe noqday arrin si weyn loo hadal hayo.
Taageerayaasha xiriirkaasi waxay ku doodaan in Somaliland ay ka heli karto Israel taageero diblomaasiyadeed, dhaqaale iyo iskaashi dhinacyada tiknoolajiyadda, beeraha iyo amniga.
Dadka ka soo horjeeda xiriirka noocaas ah waxay qabaan walaac ku saabsan saameynta uu xiriir dhow oo Israel lala yeesho ku yeelan karo siyaasadda Somaliland, Soomaaliya iyo gobolka Geeska Afrika.
Arrintan ayaa sidoo kale si gaar ah xasaasi ugu ah bulshada Soomaaliyeed, maadaama dowladda Soomaaliya ay muddo dheer taageertay qadiyadda Falastiin.
Madaxweyne Cabdiraxmaan Cirro ayaa tan iyo markii uu xilka qabtay wajahaya cadaadis iyo fursado isku mar ah oo dhinaca siyaasadda dibadda ah.
Somaliland waxay dooneysaa inay ka faa’iideysato isbeddellada ka socda Geeska Afrika iyo Bariga Dhexe si ay u kordhiso xiriirrada ay la leedahay dalalka iyo ururrada caalamka.
Kulamada uu madaxweynuhu la yeesho shaqsiyaad iyo ururo taageera qadiyadda Somaliland waxay qeyb ka noqon karaan dadaalkaas.
Laakiin caqabadda ugu weyn ayaa weli ah in taageero siyaasadeed oo ka timaadda shaqsiyaad ama ururo aysan si toos ah ugu beddelmin aqoonsi dowladeed.
Dowladda Soomaaliya ayaa dhinaceeda si joogto ah u sheegta in midnimada iyo madax-bannaanida dhuleed ee Soomaaliya ay tahay arrin aan laga gorgortami karin.
Muqdisho waxay Somaliland u aragtaa maamul ka tirsan Soomaaliya, halka Hargeysa ay ku adkeysato inay tahay dowlad madax-bannaan oo dib ula soo noqotay madaxbannaanideedii ay sheegtay inay heshay ka hor midowgii 1960.
Kala aragtidan ayaa muddo dheer caqabad ku ahayd in la gaaro heshiis siyaasadeed oo labada dhinac ah.
Kulanka Madaxweyne Cirro iyo Dumisani Temsgen wuxuu muujinayaa in Somaliland ay sii waddo raadinta taageero ka timaadda gudaha Maraykanka iyo kooxaha saameynta ku leh siyaasadda arrimaha dibadda.
Haddii ololeyaasha noocan ah ay sii xoogaystaan, waxaa suuragal ah in doodda ku saabsan aqoonsiga Somaliland ay mar kale si weyn uga dhex muuqato siyaasadda Washington.
Si kastaba ha ahaatee, natiijada ugu dambeysa waxay ku xirnaan doontaa mowqifka rasmiga ah ee dowladda Maraykanka iyo sida ay Washington u qiimeyso xiriirka Soomaaliya, Somaliland, Israel iyo danaha istiraatiijiga ah ee Geeska Afrika.
Ugu dambeyn, kulanka Cirro iyo Temsgen wuxuu Somaliland u noqon karaa fursad diblomaasiyadeed oo ay ku sii xoojiso ololeheeda aqoonsi-doonka, balse taageerada shaqsiyaad iyo ururo aan dowladeed ahayn weli kama dhigna aqoonsi rasmi ah oo Maraykanku siiyay Somaliland.
