Magaalada Beledweyne waxaa ka socda kulamo iyo wada-tashi ay leeyihiin siyaasiyiin, odayaal dhaqameed iyo waxgarad ka soo jeeda beesha Xawaadle, kuwaas oo diiradda saaraya xaaladda siyaasadeed iyo maamulka gobolka Hiiraan.
Wada-tashigan ayaa ku soo beegmaya xilli ay soo xoogeysanayaan doodaha ku saabsan kaalinta gobolka Hiiraan ku leeyahay maamulka Hirshabeelle, matalaadda siyaasadeed ee beesha iyo mustaqbalka hoggaanka maamulka.
Ugaas Yuusuf Ugaas Xasan iyo siyaasiyiin ka tirsan labada Aqal ee Baarlamaanka Soomaaliya ayaa 14-kii Sebtembar gaaray magaalada Beledweyne, halkaas oo si weyn loogu soo dhaweeyay. Ugaaska ayaa sheegay in socdaalkoodu qayb ka yahay qorshe ay beesha Xawaadle uga tashanayso xaaladda siyaasadeed iyo amni ee gobolka.
Ugaas Yuusuf ayaa sheegay in beesha ay doonayso inay yeelato talo mideysan, isla markaana go’aannada kasoo baxa wada-tashiga la doonayo in la fuliyo. Wuxuu sidoo kale dadka ka soo jeeda beesha ugu baaqay inay diyaar u noqdaan tallaabooyinka kasoo baxa kulamada.
Mid ka mid ah qodobada ugu xasaasisan ee doodda ka dhex taagan siyaasiyiinta iyo waxgaradka Xawaadle ayaa ah matalaadda siyaasadeed ee gobolka Hiiraan iyo cidda ku metelaysa hay’adaha maamulka Hirshabeelle.
Warar lagu baahiyay baraha bulshada ayaa sheegaya in qaar ka mid ah go’aannada kasoo baxay kulamada Xawaadle ay ku jiraan baaqyo ku wajahan xubno ka soo jeeda beesha oo xilal ka haya Hirshabeelle, iyadoo la sheegayo in laga doonayo inay is casilaan, haddii ay diidaanna laga qaadi karo tallaabooyin kale.
Waxaa sidoo kale baraha bulshada lagu faafiyay hadal loo nisbeeyay Xildhibaan Abdimaalik Cabdalla, kaas oo lagu sheegay inuu dhaliil u jeediyay siyaasiyiinta Xawaadle ee taageera ama la safan Madaxweynaha Hirshabeelle Cali Guudlaawe. Qoraalka la faafiyay wuxuu xusay erayga “horgalli”.
Hadalka noocan ah ayaa muujinaya heerka uu gaarsiisan yahay khilaafka siyaasadeed ee gudaha bulshada iyo siyaasiyiinta gobolka, balse waa muhiim in hadallada shakhsiga ah aan loo qaadan inay yihiin mowqifka dhammaan beesha Xawaadle.
Khilaafka siyaasadeed ee ka taagan Hiiraan waxaa qayb ka ah dood dheer oo ku saabsan sida gobolka looga matalayo maamulka Hirshabeelle iyo cidda saamaynta ku leh go’aannada siyaasadeed ee maamulka.
Madaxweynaha Hirshabeelle Cali Guudlaawe Xuseen ayaa muddooyinkii dambe wajahaya dood siyaasadeed oo la xiriirta hoggaanka maamulka iyo xiriirka uu la leeyahay siyaasiyiinta iyo bulshada Hiiraan.
Dhinaca kale, waxaa jira siyaasiyiin iyo masuuliyiin ka soo jeeda Xawaadle oo weli ka tirsan maamulka Hirshabeelle, halka qaar kalena ay si cad u muujinayaan aragtiyo ka duwan kuwa hoggaanka maamulka.
Arrintan ayaa dhalisay in gudaha bulshada ay ka dhacaan dood ku saabsan cidda matalaysa danaha Hiiraan iyo sida ay siyaasiyiinta gobolka uga qaybqaadanayaan go’aannada maamulka.
Waxaa muhiim ah in la kala saaro mowqifyada siyaasiyiinta iyo kuwa beesha oo dhan. Hadal uu jeediyo xildhibaan ama siyaasi ma noqonayo si toos ah go’aan ay wada qaateen dhammaan dadka ama odayaasha beesha.
Sidoo kale, haddii kulamo beeleed lagu soo bandhigo go’aanno, waxaa muhiim ah in la ogaado cidda ansixisay, qoraal rasmi ah oo kasoo baxay iyo cidda fulinaysa, gaar ahaan marka go’aanku taabanayo xilal dowladeed ama xorriyadda dadka.
Kulamada ka socda Beledweyne ayaa kusoo beegmaya xilli xaaladda siyaasadeed ee Hirshabeelle ay tahay mid xasaasi ah. Ugaas Yuusuf ayaa sheegay in beesha ay doonayso inay yeelato go’aanno wadajir ah, halka masuuliyiin kale ay sheegeen in tabashooyinka jira loo baahan yahay in siyaasadda iyo wada-hadalka lagu xalliyo.
Haddii wada-tashiyada Xawaadle ay soo saaraan go’aanno siyaasadeed oo rasmi ah, waxaa muhiim noqon doona sida maamulka Hirshabeelle iyo dowladda federaalka uga jawaabaan, iyo in dhinacyadu doortaan wada-hadal ama ay sii xoogeysato kala fogaanshaha siyaasadeed.
Waxaa la soo bandhigay hadallo iyo sheegashooyin kala duwan oo ku saabsan siyaasiyiinta Xawaadle ee xilalka ka haya Hirshabeelle, laakiin qaar ka mid ah go’aannada lagu faafiyay baraha bulshada ayaan weli helin xaqiijin rasmi ah.
Sidaas darteed, waxa hadda si cad loo xaqiijin karo waa in beesha Xawaadle ay Beledweyne ka waddo wada-tashi siyaasadeed, iyadoo hoggaanka dhaqanka iyo siyaasiyiinta qaar ay sheegeen in loo baahan yahay talo iyo go’aan wadajir ah oo ku saabsan xaaladda Hiiraan.
