Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi (Cirro), ayaa sheegay in dalal Afrikaan ah iyo kuwo kale ay wadaan dadaallo diblomaasiyadeed oo lagu hor istaagayo aqoonsi caalami ah oo ay Somaliland ka hesho dalal kale.
Madaxweyne Cirro oo hadalkan ka sheegay magaalada New York ayaa si gaar ah farta ugu fiiqay Turkiga iyo Masar, isaga oo sheegay in labada dal ay ka mid yihiin dowladaha si firfircoon uga soo horjeeda dadaallada Somaliland ee ku aaddan aqoonsi caalami ah.
Hadalkan ayaa ku soo beegmaya xilli Somaliland ay kordhisay dadaalladeeda diblomaasiyadeed, gaar ahaan kadib markii Israel ay bishii December 2025 noqotay dowladdii ugu horreysay ee xubin ka ah Qaramada Midoobay ee si rasmi ah u aqoonsata Somaliland. Tallaabadaas ayaa dhalisay falcelin xooggan oo ka timid Soomaaliya iyo dalal kale oo ay ku jiraan Masar iyo Turkiga.
Madaxweyne Cirro ayaa sheegay in Somaliland ay wajahdo olole diblomaasiyadeed oo ay wadaan dowlado doonaya inay ka hortagaan in dalal kale ay qaadaan tallaabo la mid ah tii Israel.
“Waxaa jira waddamo badan oo Afrikaan ah iyo qaar aan Afrikaan ahayn, oo wada olole ay kaga soo horjeedaan aqoonsiga Somaliland,” ayuu yiri Madaxweyne Cirro.
Madaxweynaha ayaa sheegay in dadaalladaas ay saameyn ku yeesheen dalal uu sheegay inay doonayeen inay Somaliland aqoonsadaan, balse aan weli qaadin tallaabadaas.
Cirro ayaa sheegay in Somaliland ay sii wadi doonto dadaalkeeda diblomaasiyadeed, isaga oo muujiyay in Hargeysa ay aaminsan tahay in aqoonsiga ay doonayso uu ugu dambayn heli karo taageero dheeraad ah.
Madaxweyne Cirro ayaa si gaar ah u xusay Turkiga, isaga oo sheegay in Ankara ay dadaallo ka waddo qaar ka mid ah waddamada Afrika si ay uga dhaadhiciso inay ka soo horjeestaan aqoonsiga Somaliland.
Eedeynta madaxweynaha Somaliland waxay ku soo beegmaysaa iyadoo Turkigu muddo dheer si rasmi ah u taageerayay midnimada iyo madaxbannaanida dhuleed ee Soomaaliya.
Turkiga iyo Soomaaliya waxay leeyihiin xiriir siyaasadeed iyo amni oo dhow, Ankara-na waxay si joogto ah u sheegtaa inay taageerto madax-bannaanida, midnimada iyo dhuleednimada Soomaaliya.
Bishii May 2026, Turkiga wuxuu ka mid ahaa dalal si wadajir ah u sheegay inay taageerayaan midnimada, madax-bannaanida iyo dhuleednimada Soomaaliya, isla markaana diiddan tallaabooyinka ay u arkaan inay wax u dhimayaan midnimada dhulka Soomaaliya.
Sidaas darteed, hadalka Cirro wuxuu ku saabsan yahay arrin labada dhinac ay mowqifyadoodu si cad ugu kala duwan yihiin: Somaliland waxay raadinaysaa aqoonsi caalami ah, halka Turkiga uu taageerayo midnimada Soomaaliya.
Madaxweynaha Somaliland wuxuu sidoo kale magacaabay Masar.
Masar si rasmi ah ayay u taageertay midnimada iyo madax-bannaanida dhuleed ee Soomaaliya, waxayna si cad uga soo horjeesatay aqoonsiga Israel siisay Somaliland.
Wasaaradda Arrimaha Dibadda Masar ayaa dhowr jeer sannadkan ku celisay mowqifkaas. Bishii Luulyo 2026, Wasiirka Arrimaha Dibadda Masar Badr Abdelatty wuxuu sheegay in Qaahira ay si buuxda u taageersan tahay midnimada, madaxbannaanida iyo dhuleednimada Soomaaliya, isla markaana ay diiddan tahay tallaabo kasta oo wax u dhimaysa midnimada dalka.
Bishii May iyo June 2026, Masar waxay sidoo kale cambaareysay tallaabada Somaliland ku furtay waxa ay ugu yeertay safaarad ku taalla Al-Quds, iyadoo ku celisay taageerada ay u hayso Soomaaliya.
Sidaas darteed, waxaa jira caddeyn rasmi ah oo muujinaysa in Masar ay si cad uga soo horjeeddo aqoonsiga Somaliland, inkastoo sheegashada gaarka ah ee ah in Masar ay waddamo kale si gaar ah ugu ololeyso inay diidaan aqoonsiga Somaliland ay tahay eedeyn siyaasadeed oo ka timid Madaxweyne Cirro oo u baahan in laga helo caddeyn dheeraad ah oo madax-bannaan.
Turkiga iyo Masar waxay arrinta Somaliland u arkaan mid la xiriirta midnimada iyo dhuleednimada Soomaaliya.
Dowladahaas waxay ku doodaan in tallaabo kasta oo si gaar ah loogu aqoonsanayo Somaliland ay saameyn ku yeelan karto madaxbannaanida iyo xuduudaha Soomaaliya.
Turkiga wuxuu muddo dheer xiriir dhow la lahaa dowladda federaalka Soomaaliya, halka Masarna ay sannadihii dambe sii xoojisay xiriirka siyaasadeed iyo amni ee ay la leedahay Muqdisho.
Masar waxay sidoo kale si cad u sheegtay inay taageerayso hay’adaha dowladda Soomaaliya iyo dadaallada lagu xoojinayo amniga iyo dhismaha hay’adaha qaranka.
Doodda aqoonsiga Somaliland kuma koobna Soomaaliya, Somaliland iyo dowladaha kale oo keliya.
Midowga Afrika ayaa isna muddo dheer taageerayay midnimada dhuleed ee Soomaaliya.
Kadib aqoonsigii Israel ee Somaliland, Golaha Nabadda iyo Ammaanka ee Midowga Afrika wuxuu si adag uga soo horjeestay tallaabadaas, isagoo ku adkeystay in aan la beddeli karin qaabka dhuleed ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.
Mowqifka Midowga Afrika ayaa muhiim u ah Somaliland, maadaama qaaradda Afrika ay tahay goobta ugu weyn ee Hargeysa ay doonayso inay ka hesho taageero siyaasadeed.
Somaliland waxay muddo dheer ku doodeysay in xaaladdeeda si gaar ah loo eego, iyadoo tilmaamaysa inay tan iyo 1991 si gaar ah isu maamuleysay.
Soomaaliya, dhinaca kale, waxay ku adkeysanaysaa in Somaliland ay qayb ka tahay dhulka Soomaaliya, isla markaana aqoonsi gooni ah uu dhaawacayo midnimada dalka.
Aqoonsigii Israel ee Somaliland bishii December 2025 ayaa arrinta geliyay marxalad cusub.
Israel waxay noqotay dowladdii ugu horreysay ee xubin ka ah Qaramada Midoobay ee si rasmi ah u aqoonsata Somaliland. Tallaabadaas ayaa dhalisay cambaareyn ka timid Soomaaliya, Masar, Turkiga iyo dowlado kale.
Somaliland waxay aqoonsiga Israel u aragtaa tallaabo muhiim ah oo muujinaysa in waddamada kale ay sidoo kale qaadi karaan go’aan la mid ah.
Dhinaca Soomaaliya iyo dowladaha ka soo horjeeda, aqoonsigaas waxaa loo arkaa tallaabo ka hor imaanaysa midnimada iyo madaxbannaanida Soomaaliya.
Sidaas darteed, aqoonsiga Israel wuxuu noqday mid ka mid ah qodobbada ugu waaweyn ee hadda lagu muransan yahay siyaasadda Geeska Afrika.
Inkasta oo madaxweyne Cirro uu sheegay in dalal badan ay wadaan dadaallo ka dhan ah aqoonsiga Somaliland, haddana wuxuu muujiyay rajo ah in dadaalka Hargeysa uu ugu dambayn miro dhalo.
Madaxweynaha ayaa sheegay in qaar ka mid ah waddamada uu tilmaamay inay doonayeen inay Somaliland aqoonsadaan ay dib uga laabteen ama aysan weli qaadin tallaabadaas sababo la xiriira cadaadiska diblomaasiyadeed.
Hadalkan wuxuu muujinayaa in maamulka Somaliland uu aaminsan yahay in tartanka aqoonsigu uu yahay mid ay labada dhinac ku bixinayaan dadaal diblomaasiyadeed oo xooggan.
Hargeysa waxay isku dayaysaa inay hesho dowlado cusub oo taageera mowqifkeeda, halka Muqdisho iyo xulafadeedu ay raadinayaan in la ilaaliyo taageerada caalamiga ah ee midnimada Soomaaliya.
Khilaafka aqoonsiga Somaliland wuxuu sii dhex galayaa siyaasadda ballaaran ee Geeska Afrika iyo Badda Cas.
Gobolku wuxuu leeyahay muhiimad istiraatiiji ah oo weyn, gaar ahaan marka laga hadlayo marinnada ganacsiga, dekedaha, amniga Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed.
Somaliland waxay ku taallaa meel istiraatiiji ah oo u dhow marinnadaas, waxaana maamulka Hargeysa uu doonayaa inuu muhiimadda juqraafiyeed iyo tan amni u isticmaalo sidii uu ku heli lahaa xiriirro caalami ah oo xooggan.
Dhinaca kale, Soomaaliya iyo xulafadeeda waxay ku doodaan in muhiimadda juqraafiyeed ee Somaliland aysan waxba ka beddelayn xaaladda sharci iyo siyaasadeed ee ay u arkaan in Somaliland qayb ka tahay Soomaaliya.
Hadallada Cirro waxay muujinayaan in arrinta aqoonsiga Somaliland aysan ku koobnaan doonin Hargeysa iyo Muqdisho.
Waxay hadda si toos ah ugu dhex jirtaa xiriirrada Soomaaliya iyo dalal ay ka mid yihiin Turkiga iyo Masar, iyadoo sidoo kale ay ku lug leeyihiin Israel, Midowga Afrika iyo dowlado kale.
Madaxweynaha Somaliland wuxuu doonayaa inuu bulshada caalamka tuso in Somaliland ay leedahay taageero sii kordheysa iyo in aqoonsiga Israel uu noqon karo bilow cusub.
Dhinaca kale, dowladda Soomaaliya waxay sii waddaa olole diblomaasiyadeed oo ay ku doonayso in dowladaha kale lagu qanciyo inay taageeraan midnimada iyo dhuleednimada Soomaaliya.
Su’aasha ugu weyn ee hadda taagan ayaa ah in aqoonsigii Israel uu horseedi doono in dowlado kale ay raacaan, ama in mowqifka Soomaaliya iyo taageerada ay ka helayso Midowga Afrika iyo dalalka sida Turkiga iyo Masar ay sii adkeeyaan in dalal kale aysan qaadin tallaabadaas.
Madaxweyne Cirro wuxuu sheegay inuu aaminsan yahay in Somaliland ay ugu dambayn heli doonto aqoonsiga ay raadinayso.
Hase yeeshee, illaa hadda waxaa muuqata in labada dhinac ay ku jiraan loollan diblomaasiyadeed oo xooggan: Somaliland waxay raadineysaa aqoonsiyo cusub, halka Soomaaliya iyo dowlado taageersan midnimadeeda ay isku dayayaan inay ka hortagaan tallaabooyin cusub oo aqoonsi ah.
Cirro wuxuu sheegay in Turkiga, Masar iyo dalal kale ay wadaan dadaallo looga hortagayo aqoonsiga Somaliland, isla markaana cadaadiskaasi uu saameeyay waddamo uu sheegay inay doonayeen inay Somaliland aqoonsadaan.
