Magaalada Baydhabo iyo deegaannada ku xeeran ayaa wajahaya xaalad amni oo kacsan, kaddib markii la soo sheegay dhaqdhaqaaqyo ciidan oo xooggan oo ay wadaan ciidamo kala duwan oo taabacsan dhinacyada siyaasadeed ee iska soo horjeeda. Dhaqdhaqaaqyadan ayaa sare u qaaday walaaca laga qabo in magaalada iyo duleedkeeda ay ka dhacaan iska horimaadyo cusub.
Wararka laga helayo ilo kala duwan ayaa sheegaya in ciidamo ka tirsan Daraawiishta garabka Madaxweyne Cabdicasiis Xasan Maxamed Laftagareen ay kusoo badanayaan duleedka magaalada Baydhabo. Si kastaba ha ahaatee, weli si madax-bannaan looma xaqiijin halka ay ciidamadani ku wajahan yihiin iyo qorshaha dhabta ah ee dhaqdhaqaaqooda.
Dadka deegaanka qaarkood ayaa sheegay in dhaqdhaqaaqii habeenkii dhacay uu ka duwanaa dhaqdhaqaaqyadii hore ee ciidamada, taas oo sii xoojisay walaaca laga qabo xaaladda amni ee magaalada.
Sida ay dadkaasi tilmaamayaan, ciidamada ayaa lagu arkayay deegaanno ku dhow magaalada, halka sidoo kale la sheegay in duleedka Baydhabo laga maqlayay rasaas ay rideen ciidamo ka tirsan kuwa dowladda.
Hase yeeshee, faahfaahin madax-bannaan oo caddeynaysa goobta ay rasaastu ka dhacday, sababta loo riday iyo in uu jiray iska horimaad toos ah weli lama hayo.
Dhaqdhaqaaqan ayaa imaanaya xilli Baydhabo ay ka jirto xiisad siyaasadeed iyo mid ciidan, iyadoo dhinacyada kala duwan ay sare u qaadayaan abaabulkooda amni.
Muuqaallo hore loo baahiyay oo loo aaneynayo ciidamada taageersan Madaxweyne Laftagareen ayaa muujinayay ciidamo sheegay inay ku wajahan yihiin magaalada Baydhabo. Muuqaalladaas ayaa muujinaya dhaqdhaqaaq ciidan, inkasta oo aan si madax-bannaan loo xaqiijin waqtiga saxda ah ee la duubay, goobta laga duubay iyo halka ay ciidamadu hadda joogaan.
Haddii xogaha ku saabsan dhaqdhaqaaqyadan ay sax noqdaan, waxay muujin karaan in xiisadda u dhexeysa dhinacyada siyaasadeed ay u gudbayso marxalad u baahan feejignaan dheeraad ah.
Si kastaba, lama xaqiijin in ciidamadaasi ay qorsheynayaan weerar, inay doonayaan inay gudaha u galaan magaalada ama inay fulinayaan hawlgal kale oo ciidan.
Dhanka kale, gudaha magaalada Baydhabo iyo daafaheeda ayaa la sheegay in ay ka socdaan abaabullo ciidan oo ay wadaan ciidamada dowladda iyo kuwa taageersan Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Aadan Madoobe).
Abaabulkaas ayaa imanaya xilli ay sii xoogeysanayaan wararka la xiriira dhaqdhaqaaqa ciidamada garabka Laftagareen, taas oo abuureysa xaalad ay labada dhinacba u baahan yihiin inay si dhow ula socdaan isbeddellada amni ee ka dhacaya magaalada.
Aadan Madoobe, oo ku lug leh loollanka siyaasadeed ee ka taagan Koonfur Galbeed, ayaa wajahaya caqabado la xiriira sida loo maareynayo xaaladda siyaasadeed iyo tan amni. Si kastaba ha ahaatee, qiimeyn dhab ah oo ku saabsan heerka ay dowladdu magaalada uga taliso waxay u baahan tahay xog dheeraad ah oo la xaqiijiyay.
Xaaladda hadda jirta ayaa muujinaysa in Baydhabo ay ku jirto marxalad xasaasi ah, taas oo u baahan in si taxaddar leh loola socdo dhaqdhaqaaqyada ciidamada iyo go’aannada siyaasadeed ee dhinacyada iska soo horjeeda.
Wararka la xiriira dhaqdhaqaaqa ciidamada ayaa sidoo kale sheegaya in Taliye Cadow Maxamed Cabdi iyo ciidamo uu hoggaaminayo ay ku biireen ciidamada taageersan Laftagareen.
Taliyahan ayaa la sheegay inuu hore uga tirsanaa saraakiisha Guutada 8-aad ee Qaybta 60-aad ee Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed.
Haddii ku biiristiisa iyo xogaha la xiriira ciidamada uu hoggaaminayo ay xaqiijismaan, tallaabadani waxay saameyn ku yeelan kartaa isu-dheellitirka awoodda ciidan ee dhinacyada ku loollamaya Koonfur Galbeed.
Si kastaba ha ahaatee, tirada ciidamada uu hoggaaminayo, hubkooda, goobta ay ku sugan yihiin iyo saameynta tooska ah ee ku biiristoodu ku yeelan karto xaaladda Baydhabo weli si madax-bannaan looma xaqiijin.
Xaaladda Baydhabo ayaa hadda ku xiran dhowr arrimood oo muhiim ah, kuwaas oo ay ka mid yihiin dhaqdhaqaaqa ciidamada ku sugan duleedka magaalada, jawaabta ciidamada dowladda iyo kuwa taageersan Aadan Madoobe, iyo go’aannada ay dhinacyada siyaasadeed ka qaataan xiisadda taagan.
Haddii dhaqdhaqaaqyada ciidan ay sii socdaan iyadoo aan la helin dadaallo lagu dejinayo xaaladda, waxaa kordhi kara walaaca laga qabo isku dhacyo saameyn ku yeesha dadka rayidka ah iyo isu-socodka magaalada.
Dhanka kale, wadahadal siyaasadeed iyo dadaallo lagu yareynayo isku-dhacyada ayaa door muhiim ah ka ciyaari kara ka hortagga in xiisaddu isu beddesho dagaal furan.
Dadka ku nool Baydhabo ayaa ah kuwa ugu nugul cawaaqibka ka dhalan kara haddii xaaladdu faraha ka baxdo, gaar ahaan haddii rasaas iyo iska horimaadyo ay kusoo dhowaadaan goobaha ay dadku ku badan yihiin.
Ilaa hadda, xogaha laga helayo Baydhabo waxay tilmaamayaan dhaqdhaqaaqyo ciidan iyo xiisad siyaasadeed oo sii xoogeysanaysa. Hase yeeshee, lama hayo xaqiijin madax-bannaan oo caddeyneysa in weerar ballaaran la qorsheynayo, in ciidamada la sheegay ay gudaha magaalada kusoo wajahan yihiin ama in iska horimaad toos ah uu dhexmaray dhinacyada.
Wararka soo baxaya ayaa u baahan in laga hubiyo ilo kala duwan, gaar ahaan marka ay khuseeyaan goobaha ciidamada, khasaaraha suuragalka ah iyo qorshayaasha hawlgallada.
Baydhabo ayaa sidaas ku wajahaysa xaalad xasaasi ah oo ay isku biireen loollan siyaasadeed, dhaqdhaqaaq ciidan iyo walaac amni, iyadoo indhaha lagu hayo tallaabada xigta ee ay qaadaan dhinacyada ku loollamaya awoodda siyaasadeed ee Koonfur Galbeed.
