Faafitaanka lama filaan ah ee tobannaan Yaxaas ah oo ku sugan dhowr tuulo iyo deegaano u dhow wabiga Niil ee Suudaan ayaa cabsi badan gelisay dadka deggan meelahaas.
Walbahaarka ayaa sii kordhay ka dib markii yaxaas weyn uu qaniinay beeraley isagoo shaqaynaya Jiinka wabiga Niil ee jasiiradda ‘Sai’ woqooyi Suudaan.
Iyada oo dadku arkaan oo maqlaan, yaxaasku waxa uu qabsaday beeraleyga, kadibna u jiiday gudaha webiga, isagoo kor u taagay ilaa uu gebi ahaanba liqay.
Arrintu kuma eka gobollada waqooyi ee Suudaan oo keliya, balse tiro ka mid ah yaxaasaska ayaa ka soo muuqday xaafadda ‘Al-Kalakla’ ee koonfurta caasimadda Khartuum.
In kasta oo yaxaasaska ka soo muuqan jireen webiga Niil in ka badan 200 sano, haddana soo muuqashadan hadda waxay u muuqatay mid ka duwan, iyadoo la diiwaan geliyey in tiro ka badan sidii caadiga ahayd ay ku baahsan yihiin meelo kala duwan.
Cabsi ayaa ka dhex dhalatay tuulada Masri sababo la xiriira yaxaaska dadka deegaanka: Waxaan aragnay in ka badan hal yaxaas.
Cabsi dhab ah.
Kooxo ka kooban dhalinyarada ku nool tuulooyinka ku teedsan webiga Niil ayaa bilaabay olole ballaaran si looga hortago khatarta yaxaaska.
Dhalinyaro firfircoon ayaa sawirro iyo muuqaallo ku faafiyay baraha bulshada iyaga oo muujinaya dhalinyarada sameynaysa olole lagu xalaaleynayo yaxaaska dilkiisa, laakiin booliiska noolaha duurjoogta ah ayaa ka digay khataraha laga yaabo inay la socdaan ololahaan.
Mohamed Nasir oo ka mid ah dadka ku nool tuulo ka tirsan aagga Dongola ee waqooyiga dalka suudaan ayaa sheegay in xaaladdu noqotay mid halis ah. Wuxuuna ku daray: “Waxaan muddo dhaweyd aragnay yaxaasyo badan ku sugan jiinka wabiga dhowr magaalo oo gobolka ka tirsan oo webiga Niil ku teedsan.”
Wuxuu sharaxay in beeralayda iyo carruurtoodu ay wajahayaan khatar dhab ah, gaar ahaan waqtiyada subaxda oo ay ku badan tahay howlaha beeraha, kalluumeysiga iyo qaadista biyaha, waana sidoo kale waqti ay kordhayso dhaqdhaqaaqa yaxaaskamasaska.
Dr. Maxamed Al-Makki Ali Al-Badawi, oo ah bare ku takhasusay nolosha duurjoogta jaamacadda Sinnar ee Suudaan, ayaa soo koobay arrimaha ugu waaweyn ee kordhiya xadgudubka bahalaha qoolleyda marka ay waayaan meelaha dhaqameed ee ay ku qorrax tagaan xeebaha, taas oo ka dhalatay balaarinta beeraha iyo buuqa ka dhasha isticmaalka badan ee bamka biyaha.
Al-Badawi wuxuu tilmaamay in aanay jirin tiro-koob sax ah oo ku saabsan tirada Balaha, heerka taranka, iyo meelaha ay ku baahsan yihiin.
Sida uu sheegay Al-Badawi, kororka degdega ah ee biyuhu wuxuu sababa in cawska uu dhoobo, taasoo kordhisa dhaq-dhaqaaqa Balada, halka dhimista biyaha iyo soo baxa xididka iyo ballaarinta dhul-ciida ay ka caawiso taranka badan .
Talooyin Muhiim Ah
Ciidamada Ilaalinta Nolosha Dabiiciga ah ee booliska Sudan ayaa ka digay halista quusitaanka wabiyada xilligan, waxayna dadka ku nool meelaha xeebaha ka mid ah ku booriyeen inay ka fogaadaan geesaha Wabiga Niil iyo inay raacaan tilmaamaha ka hortagga si looga fogaado khataraha oo nolosha loo badbaadiyo.
Waxay xaqiijiyeen in ciidamada ay baaraan jasiiradaha iyo geesaha Wabiga Niil, isla markaana ay sare u qaadayaan wacyigelinta halista ay keenaan bahalaha Niilka, gaar ahaan xilligan oo ay jiraan bahallo yaryar oo badan.
Waxay tilmaameen in “bahalka Niilka” uu yahay mid ka mid ah astaamaha dabiiciga ah ee la xiriira Wabiga Niil, iyagoo ku adkeeyay muhiimadda wacyigelinta ku saabsan sida si nabad ah looga wada noolaado, ayna jiraan fursado mustaqbalka lagu faa’iideysto iyada oo la sameynayo mashaariic maalgelin ah oo lagu koriyo bahallada, taasoo ka qeyb qaadan karta abuurista qiime dhaqaale.
Wabiga Niil, oo ah halbowlaha nolosha ee Sudan, ayaa hadda noqday goob ay iska soo horjeedaan bini’aadamka iyo xayawaanka ugu cabsi badan ee wabiga ka baxa. Kordhinta biyaha iyo buuqa mashiinnadu waxay muujisay xaalad deegaan oo qoto dheer oo ka dhigtay bahallada inay noqdaan “qoryaale” dabeecad xun leh oo ku jira geesaha jiinka wabiga.
