Garoonka Diyaaradaha Aadan Cadde ee magaalada Muqdisho ayaa lagu soo dejiyey ku dhowaad 50 dhalinyaro Soomaali ah oo laga soo tarxiilay dalka Turkiga, iyadoo warbixinno laga helayo xaaladdooda ay sheegayaan in tiradan ay hordhac u tahay koox kale oo Soomaali ah oo lagu hayo dalka Turkiga, kuwaas oo wajahaya suurtagalnimada in dib loogu soo celiyo Soomaaliya.
50 qof oo Soomaali ah laga soo tarxiilay Turkiga lana keenay Muqdisho, halka ku dhowaad 300 oo Soomaali ah la sheegay in lagu hayo xarun ku taalla Istanbul, iyadoo loo diyaarinayo ama laga yaabo in loo diyaariyo tarxiil.
Dhalinyarada Muqdisho lagu soo celiyey ayaa la sheegay inay isugu jiraan rag iyo dumar, iyadoo xogta la helay ay tilmaamayso in kooxda hadda timid ay ka kooban tahay 25 wiil iyo 25 gabdhood.
Qaar kamid ah dhalinyarada ayaa sheegay inay ahaayeen dad ku noolaa Turkiga sababo kala duwan, oo ay kamid yihiin waxbarasho iyo shaqo, halka kuwo kale lagu tuhmay inay ku lug lahaayeen isku dayo tahriib ama dhaqdhaqaaqyo la xiriira socdaal aan sharci ahayn.
Qaar kamid ah dhalinyarada la soo tarxiilay oo lala xiriiray ayaa sheegay inaysan wax dembi ah ka gelin gudaha Turkiga, isla markaana ay dalkaasi ku joogeen xaalado kala duwan.
Qaar ayaa sheegay inay ahaayeen arday dhigta jaamacado, halka kuwo kale ay sheegeen inay shaqooyin ka hayeen gudaha Turkiga. Waxaa sidoo kale la sheegay inay kooxda ku jiraan dad lagu tuhmay inay ku howlanaayeen tahriib ama isku dayayeen inay u sii gudbaan dalalka Yurub.
Kala duwanaanshaha xaaladaha dadka la soo celiyey ayaa dhalinaya su’aalo ku saabsan sababta guud ee keentay in dhammaan ama qayb kamid ah dhalinyaradan laga saaro Turkiga.
Ma cadda in dadka oo dhan lagu saleeyey hal sabab oo isku mid ah, iyo in qaar kamid ah ay lahaayeen xaalado sharci oo gaar ah oo la xiriira deggenaanshaha, fiisaha, shaqada ama socdaalka.
Warbixinta laga helayo arrintan ayaa sheegaysa in lala xiriiray Wasaaradda Arrimaha Dibadda Soomaaliya si wax looga weydiiyo xaaladda dhalinyarada, hase yeeshee wasaaraddu ay sheegtay inaysan hayn xog ku filan oo ku saabsan sababta iyo habka dhalinyaradan looga soo tarxiilay Turkiga.
Wasaaradda ayaa sidoo kale lagu soo warramay inay tilmaantay in dowladda Turkigu leedahay awood sharciyeed ay dalka uga masaafurin karto qof aysan u oggolaanayn inuu sii joogo, iyadoo arrimaha socdaalka iyo joogitaanka ajaanibta ay hoos yimaadaan sharciyada dalkaas.
Hase yeeshee, arrintan ayaa dhalisay baaqyo ku saabsan in dowladda Soomaaliya ay si dhow ula socoto xaaladda muwaadiniinta Soomaaliyeed ee Turkiga ku nool, gaar ahaan dadka la xiray ama wajahaya tarxiil.
Waxaa muhiim ah in qof kasta oo la soo tarxiilayo la ogaado xaaladdiisa sharci, sababta loo tarxiilayo iyo in uu helo fursad uu kula xiriiri karo hay’adaha qunsuliyadda Soomaaliya.
Xogta hadda soo baxaysa ayaa sidoo kale sheegaysa in ku dhowaad 300 oo Soomaali ah lagu ururiyey xarun ku taalla Istanbul, iyadoo loo diyaarinayo tallaabooyin la xiriira tarxiilkooda.
Haddii tiradan ay xaqiijiso dowladda Turkiga ama safaaradda Soomaaliya, waxay noqon kartaa mid kamid ah kooxihii ugu waaweynaa ee Soomaali ah ee muddo gaaban lagu soo celiyo dalka.
Turkiga ayaa sannado badan ahaa mid kamid ah waddooyinka ay dadka ka yimaada Soomaaliya iyo dalal kale oo Afrika iyo Aasiya ah u adeegsadaan isku dayga inay ku gaaraan Yurub.
Dadka tahriibka isku dayaya ayaa mararka qaar Turkiga uga sii gudba dhanka Giriigga, iyagoo isku dayaya inay ka gudbaan xuduudaha ama badda si ay ugu sii gudbaan dalalka kale ee Midowga Yurub.
Arrintan ayaa ka dhigtay Turkiga meel muhiim ah oo ay ku kulmaan siyaasadaha la xiriira socdaalka, xakamaynta tahriibka iyo soo celinta dadka aan haysan sharci ay dalka ku joogaan.
Dowladda Turkiga ayaa sannadihii lasoo dhaafay kordhisay howlgallada lagu baarayo dadka aan haysan dukumentiyada saxda ah, iyadoo sidoo kale si joogto ah uga hadasha la dagaallanka tahriibinta dadka iyo socdaalka aan sharciyeysneyn.
11-kii Sebtembar 2026, Wasaaradda Arrimaha Gudaha Turkiga ayaa sheegtay in howlgallo ka dhan ah kooxaha tahriibinta dadka lagu qabtay 52 qof oo lagu tuhunsanaa abaabulka socdaalka sharci-darrada ah, iyadoo 43 kamid ah maxkamaddu xirtay.
Tallaabooyinkan ayaa muujinaya in dowladda Turkigu si weyn diiradda u saarayso xakameynta socdaalka aan sharciyeysneyn iyo shabakadaha dadka tahriibiya.
Arrintan ayaa kusoo beegmaysa xilli xiriirka Soomaaliya iyo Turkiga uu marayo heer sare, iyadoo labada dal ay iska kaashadaan arrimo badan oo ay kamid yihiin amniga, dhaqaalaha, horumarinta iyo diblomaasiyadda.
10-kii Sebtembar 2026, magaalada Muqdisho waxaa lagu qabtay kulan looga hadlay “Türkiye-Somali Relations: New Era of Trust, Cooperation and Strategic Partnership”, kaas oo diiradda lagu saaray xiriirka labada dal, iskaashiga istiraatiijiga ah iyo meelaha lagu horumarin karo wada-shaqeynta.
Sidaas darteed, soo celinta dhalinyarada Soomaaliyeed ee Turkiga waxay kusoo beegmaysaa xilli labada dowladood ay si rasmi ah uga hadlayaan xoojinta xiriirkooda.
Taasi waxay sare u qaadaysaa muhiimadda ay leedahay in arrimaha la xiriira muwaadiniinta Soomaaliyeed ee Turkiga lagu xalliyo hannaan diblomaasiyadeed iyo mid qunsuliyadeed oo labada dhinac ah.
Waxaa weli jira su’aalo dhowr ah oo ku saabsan dhalinyarada la soo celiyey iyo kuwa la sheegay in lagu hayo Istanbul.
Lama oga sababta rasmiga ah ee dhammaan 50-ka qof loogu soo tarxiilay Soomaaliya, mana cadda in qof kasta uu lahaa xaalad sharci oo isku mid ah.
Sidoo kale lama xaqiijin in dhammaan ku dhowaad 300-ka qof ee lagu sheegay inay Istanbul ku jiraan ay si rasmi ah ugu jiraan liiska dadka la tarxiilayo ama in qaar kamid ah loo oggolaan doono inay sii joogaan Turkiga kadib markii la qiimeeyo xaaladdooda.
Waxaa sidoo kale muhiim ah in la ogaado haddii dhalinyarada ardayda ah iyo dadka shaqeeya ay haysteen oggolaanshihii saxda ahaa ee ay Turkiga ku joogeen iyo haddii ay jireen arrimo kale oo sababay in tallaabo laga qaado.
Soo noqoshada kooxdan dhalinyarada ah waxay dowladda Soomaaliya hor dhigaysaa baahi ah in si dhow loola socdo xaaladda muwaadiniinta Soomaaliyeed ee ku nool Turkiga.
Dadka la soo celiyey waxay u baahan karaan taageero dhinacyo badan ah, gaar ahaan kuwa waxbarashada ama shaqada ku waayey xaaladda tarxiilka.
Sidoo kale, haddii ay jiraan dad lagu soo celiyey iyagoo aan si buuxda u fahmin sababta sharciyeed ee tallaabada looga qaaday, waxaa muhiim ah in dowladda Soomaaliya ay hesho faahfaahinta kiiskooda si loo fahmo waxa dhacay.
Dhanka kale, dadka isku dayaya inay Turkiga uga sii gudbaan Yurub iyagoo adeegsanaya waddooyin aan sharci ahayn ayaa wajahaya khataro badan, waxaana marar badan ka dhasha xarig, tarxiil, khasaaro dhaqaale iyo in qofku muddo dheer ku xayirmo dal aan dalkiisa ahayn.
Haddii xogta ku saabsan ku dhowaad 300-ka Soomaali ah ee lagu hayo Istanbul ay sii xaqiijiso, waxaa suuragal ah in maalmaha soo socda la arko kooxo kale oo Muqdisho lagu soo celiyo.
Arrintan waxay sidoo kale u baahan tahay in dowladda Soomaaliya iyo hay’adaha qunsuliyadda ay si dhow ula socdaan xaaladda dadka ku jira xarumaha socdaalka ee Turkiga, si loo ogaado cidda la soo celinayo, sababta loo soo celinayo iyo xaaladda sharci ee qof kasta.
Dhanka Turkiga, dowladda ayaa sii wadi karta siyaasaddeeda lagu xakameynayo socdaalka aan sharciyeysneyn iyo dadka aan haysan dukumentiyada ay ku joogaan dalka, gaar ahaan iyadoo Ankara ay kordhisay howlgallada ka dhanka ah tahriibinta dadka.
