Magaalada Istanbul ee dalka Turkiga ayaa maanta oo Isniin ah lagu qabanayaa kulankii ugu horreeyay ee guddiga istaraatiijiga ah ee siyaasadda iyo difaaca ee saddexda dal ee Turkiga, Sacuudi Carabiya iyo Pakistan, kaddib markii ay 7-dii Agoosto 2026 magaalada Makka ku kala saxiixdeen heshiis difaac wadajir ah.
Kulankan waxaa ka qeybgalaya wasiirrada arrimaha dibadda iyo gaashaandhigga iyo madaxda ciidamada ee saddexda dal. Ujeeddadu waa in la dhiso qaab rasmi ah oo ay saddexda dowladood uga wada shaqeeyaan arrimaha amniga, difaaca iyo iskaashiga militari.
Heshiiska Makka ayaa dhigaya in haddii mid ka mid ah saddexda dal uu wajaho weerar hubeysan, weerarkaasi loo arki doono weerar lagu qaaday dhammaan saddexda dal. Dowladda Pakistan ayaa si gaar ah u sheegtay in heshiisku yahay mid difaac ah oo aan loogu talagelin dal gaar ah.
Kulanka Istanbul wuxuu noqonayaa tallaabadii ugu horreysay ee rasmi ah ee lagu dhaqan-gelinayo qaab-dhismeedka heshiiska cusub.
Ajandaha kulanka waxaa ka mid ah xaaladaha amniga caalamka, xoojinta awoodda difaaca, iskaashiga ciidamada, la-dagaallanka argagixisada iyo horumarinta iskaashiga warshadaha difaaca.
Turkiga wuxuu leeyahay ciidan iyo warshado difaac oo awood leh, Pakistan-na waxay leedahay ciidan xooggan iyo awood nukliyeer, halka Sacuudi Carabiya ay leedahay dhaqaale iyo awood maaliyadeed oo weyn. Isku darka awoodaha saddexdan dal ayaa siinaya heshiiska miisaan istaraatiiji ah.
khubaro ayaa ka digaya in heshiiska aan si toos ah loogu tilmaamin “NATO cusub oo Muslim ah”, maadaama qaab-dhismeedkiisa, waajibaadkiisa iyo awooddiisa mustaqbalka ay weli dhismayaan.
Soomaaliya waxay si gaar ah ugu dhowdahay saddexda dal ee heshiiska ku jira marka laga eego xiriirka diblomaasiyadeed iyo amni.
Turkiga iyo Soomaaliya waxay leeyihiin heshiis difaac oo muddo dheer ah. Heshiiska labada dal ee 2024 wuxuu Turkiga siinayaa door weyn oo ku saabsan dhismaha, tababarka iyo qalabaynta ciidamada badda Soomaaliya, iyo xoojinta amniga xeebaha dalka.
Sidaas darteed, haddii iskaashiga Turkiga, Sacuudiga iyo Pakistan uu sii ballaarto, Soomaaliya waxay si dadban uga faa’iideysan kartaa fursadaha ka dhasha iskaashigaas, gaar ahaan dhinacyada tababarka ciidamada, amniga badda, la-dagaallanka argagixisada iyo horumarinta awoodda difaaca.
Soomaaliya waxay leedahay xeebta ugu dheer qaaradda Afrika, waxaana xeebaha dalka ay muhiim u yihiin amniga Badweynta Hindiya, Gacanka Cadmeed iyo marinnada ganacsiga ee ku dhow Badda Cas.
Sacuudiga iyo Turkiga waxay si gaar ah dan uga leeyihiin amniga gobolka Badda Cas, halka Pakistan ay leedahay xiriir militari iyo ganacsi oo muhiim ah oo ay la leedahay dalalka Khaliijka.
Haddii saddexda dal ay kordhiyaan iskaashiga dhinaca badda, Soomaaliya waxay noqon kartaa dal muhiim u ah qorsheyaasha amniga gobolka, maadaama xeebaha Soomaaliya ay ku yaallaan meel istaraatiiji ah oo u dhow marinnada muhiimka ah ee maraakiibta ganacsiga.
Arrintan ayaa sidoo kale muhiim u noqon karta la-dagaallanka burcad-badeedda, tahriibka iyo kalluumeysiga sharci-darrada ah.
Waxaa jira warar iyo hadallo muujinaya in dalal kale ay daneynayaan qaab-dhismeedka cusub, waxaana si gaar ah loo hadal hayaa suurtagalnimada in heshiisku mustaqbalka ballaarto. Pakistan ayaa sheegtay in heshiisku u furan yahay dalal kale oo doonaya inay qaataan mabaadi’diisa.
Soomaaliya waxay sidaas darteed mustaqbalka yeelan kartaa fursad ay kaga qaybqaadato iskaashi dheeraad ah, laakiin ku biiritaanka rasmi ah wuxuu u baahan yahay go’aan siyaasadeed iyo mid diblomaasiyadeed oo ka yimaada dowladda Soomaaliya iyo dhinacyada heshiiska.
Bangladesh ayaa horey u muujisay inay tixgelinayso suurtagalnimada ku biiritaanka, taas oo sare u qaadi karta muhiimadda istaraatiijiga ah ee heshiiska, gaar ahaan marka la eego xiriirka Bangladesh iyo Pakistan iyo walaaca India.
Soomaaliya waxay u baahan tahay inay si taxaddar leh u dheellitirto xiriirkeeda dalalka gobolka iyo quwadaha caalamka.
Dowladda Soomaaliya waxay xiriir dhow la leedahay Turkiga, Sacuudiga iyo Pakistan, laakiin sidoo kale waxay xiriirro muhiim ah la leedahay Mareykanka, Midowga Yurub, Midowga Afrika iyo dalal kale.
