Madaxweynaha Mareykanka, Donald Trump, ayaa dhaliyey hadal-hayn xooggan kaddib markii uu sheegay in dadka xogaha sirta ah ee dowladda u gudbiya warbaahinta ay mudan yihiin in la toogto.
Trump ayaa hadalkan ka jeediyey isu-soo-bax olole siyaasadeed oo Arbacadii, 14-ka Oktoobar 2026, ka dhacay magaalada Bullhead City ee gobolka Arizona, isaga oo taageerayaal u jeedinayey khudbad la xiriirta doorashooyinka dhexe ee Mareykanka ee la qorsheeyey bisha November.
“In my opinion, leakers should be shot,” ayuu yiri Trump, oo macnaheedu yahay: “Aragtidayda, dadka xogaha sirta ah faafiya waa in la toogtaa.” Hadalkiisa ayaa daba socday cabasho uu ka muujiyey xogaha sirta ah ee laga dusiyo dowladda, gaar ahaan kuwa la xiriira hawlgallada milatari ee Mareykanka.
Intii uu khudbadda jeedinayey, Trump ayaa dib u soo qaaday hawlgalkii milatari ee Mareykanka uu ku qaaday xarumaha nukliyeerka Iiraan bishii Juun 2025, kaas oo loo bixiyey Operation Midnight Hammer.
Trump ayaa sheegay in xog laga faafiyey hawlgalkaasi ay muujisay waqtigii diyaaradaha Mareykanka ay duullimaadka ku tageen Iiraan iyo waqtigii ay ka soo laabteen. Wuxuu ku dooday in faafinta xogaha noocaas ahi ay halis gelin karto hawlgallada milatari iyo badbaadada ciidamada.
Madaxweynaha ayaa sidoo kale sheegay in dadkii xogahaasi faafiyey ay mudan yihiin xabsi iyo ciqaab adag. Hadalkiisa wuxuu muujiyey sida uu uga careysan yahay dadka gudaha dowladda ka gudbiya xogaha sirta ah ee loo gudbiyo warbaahinta.
Operation Midnight Hammer wuxuu ahaa hawlgal milatari oo Mareykanku fuliyey 22-kii Juun 2025, kaas oo lagu bartilmaameedsaday xarumaha nukliyeerka Iiraan ee Fordow, Natanz iyo Isfahan.
Sida ay sheegtay Wasaaradda Difaaca Mareykanka, hawlgalku wuxuu adeegsaday diyaaradaha qarsoodiga ah ee B-2 iyo hub loogu talagalay in lagu burburiyo xarumaha ku yaalla dhulka hoostiisa.
Mareykanka ayaa sheegay in weerarradu ay waxyeello weyn u geysteen xarumaha la bartilmaameedsaday. Si kastaba ha ahaatee, heerka dhabta ah ee waxyeellada iyo saameynta muddada dheer ee weerarradaasi ku yeesheen barnaamijka nukliyeerka Iiraan ayaa dhaliyey dood iyo aragtiyo kala duwan.
Maalmo kaddib weerarka, warbaahinno Mareykan ah ayaa baahiyey xog laga soo xigtay qiimeyn hordhac ah oo ay diyaarisay Hay’adda Sirdoonka Difaaca Mareykanka (DIA).
Warbixinnada ay baahiyeen CNN iyo The New York Times ayaa tilmaamay in qiimeynta hordhaca ahi ay muujinaysay in weerarradu laga yaabo inay barnaamijka nukliyeerka Iiraan dib u dhigeen muddo bilo ah, halkii ay gebi ahaanba burburin lahaayeen.
Arrintaasi waxay ka hor timid hadalladii Trump ee ahaa in xarumaha nukliyeerka Iiraan si buuxda loo burburiyey.
Maamulka Trump ayaa si adag uga jawaabay xogaha la faafiyey, isagoo su’aal geliyey saxnaantooda, isla markaana sheegay in warbixinta sirdoonku ay ahayd mid hordhac ah oo aan weli bixin sawir dhammaystiran oo ku saabsan khasaaraha dhabta ah ee weerarrada. Hay’adda DIA-na waxay sheegtay in qiimeyntaasi ahayd mid hordhac ah oo kalsoonida lagu qabay natiijooyinkeeda ay xaddidnayd.
Hadallada Trump waxay dib u soo nooleynayaan doodda ku saabsan xadka u dhexeeya ilaalinta sirta qaranka iyo xaqa ay warbaahintu u leedahay inay bulshada u gudbiso xog muhiim ah.
Dowladaha ayaa guud ahaan ilaaliya xogaha milatari iyo kuwa sirdoonka, gaar ahaan marka faafintoodu khatar gelin karto ciidamada, hawlgallada socda ama amniga qaranka.
Dhanka kale, suxufiyiinta iyo dadka u dooda hufnaanta dowladda ayaa ku adkeysta in xogaha qaarkood ay muhiim u yihiin in shacabka iyo hay’adaha sharci-dejintu ogaadaan waxa dowladda ay qabanayso, gaar ahaan marka ay jiraan su’aalo ku saabsan kharashaadka, go’aannada milatari ama sheegashooyinka rasmiga ah.
Si kastaba ha ahaatee, xog kasta oo sir ah oo la faafiyo isku mid ma aha. Waxaa muhiim ah in la kala saaro xog si sharci-darro ah loo faafiyey oo halis gelin karta badbaadada dadka iyo xog muujin karta arrimo ay bulshada dan weyn ka leedahay.
Mareykanka, sharciyada la xiriira ilaalinta sirta dowladda iyo xogaha difaaca qaranka waxay oggolaan karaan in tallaabo sharci ah laga qaado dadka qaarkood ee si sharci-darro ah u faafiya xogaha la ilaaliyo.
Hase yeeshee, hadalka Trump ee ku saabsan in dadka xogaha sirta ah faafiya la toogto ma aha amar sharci ah oo keligiis qof loogu fulin karo ciqaab dil ah. Qof kasta oo lagu eedeeyo dembi wuxuu leeyahay xuquuq sharci iyo habraac maxkamadeed oo ay tahay in la raaco.
Sidoo kale, hadallada madaxweynaha ee ku saabsan ciqaabta dadka xogaha sirta ah faafiya waa in laga soocaa sharciyada jira iyo awoodaha dhabta ah ee hay’adaha dowladda.
Hadalka ayaa yimid xilli Trump uu kordhinayo ololihiisa siyaasadeed ee lagu taageerayo musharraxiinta Xisbiga Jamhuuriga ka hor doorashooyinka dhexe ee Mareykanka.
Isu-soo-baxa Bullhead City wuxuu qayb ka ahaa safarkiisa siyaasadeed ee uu taageero ugu raadinayey musharraxiinta xisbiga, iyadoo arrimaha amniga qaranka, siyaasadda dibadda iyo xiriirka warbaahintu ay ka mid yihiin mowduucyada uu hadalladiisa ku soo qaato.
