Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa maanta ciidamo ka tirsan Booliiska Soomaaliyeed geysay degmada Waajid ee gobolka Bakool, kuwaas oo loo diyaariyey inay ka howlgalaan saldhigga booliska degmada, si loo xoojiyo amniga loona hagaajiyo adeegyada amni ee bulshada.
Ciidamadan ayaa tababar loogu soo xiray magaalada Muqdisho, ka hor inta aan loo soo dirin degmada Waajid, halkaas oo ay si diirran ugu soo dhoweeyeen guddoomiyaha degmada, maamulka iyo saraakiisha amniga.
Imaatinka ciidamada ayaa qayb ka ah dadaallada lagu doonayo in lagu dhiso laguna xoojiyo hay’adaha amniga ee degmada, iyadoo la sheegay in Waajid aysan hore u lahayn ciidan boolis oo leh saldhig u gaar ah.
Guddoomiyaha degmada Waajid, maamulka degmada iyo saraakiisha amniga ayaa ciidamada ku soo dhoweeyey degmada, iyagoo muujiyey muhiimadda ay leedahay in la helo boolis si rasmi ah uga howlgala deegaanka.
Ciidamada ayaa lagu soo dhoweeyey hoolka degmada, halkaas oo guddoomiyaha degmada uu kula dardaarmay inay gutaan waajibaadkooda shaqo, ilaaliyaan amniga, dhowraan sharciga, isla markaana si wanaagsan ugu adeegaan shacabka.
Guddoomiyaha ayaa ciidamada ku boorriyey inay muujiyaan anshax, masuuliyad iyo wada-shaqayn ay la yeeshaan maamulka degmada iyo bulshada, si loo xaqiijiyo in hawlahooda amni ay ku salaysnaadaan ilaalinta dadka iyo hantidooda.
Soo dhoweynta ciidamada ayaa sidoo kale muujinaysa muhiimadda ay maamulka degmada siinayaan helitaanka hay’ad boolis oo si joogto ah uga shaqaysa sugidda amniga iyo ka jawaabista baahiyaha shacabka.
Ciidamada la geeyey Waajid ayaa tababar loogu soo xiray magaalada Muqdisho, ka hor inta aan loo dirin degmada si ay uga howlgalaan saldhigga booliska.
Tababarka ciidamada booliska ayaa muhiim u ah diyaarinta shaqaalaha amniga, si ay u yeeshaan aqoonta iyo xirfadaha looga baahan yahay ilaalinta sharciga, sugidda amniga dadweynaha iyo la tacaalidda xaaladaha kala duwan ee ka dhaca bulshada dhexdeeda.
Ciidamada ayaa laga filayaa inay gutaan waajibaadkooda iyagoo raacaya shuruucda dalka, ilaalinaya xuquuqda muwaadiniinta, isla markaana la shaqaynaya hay’adaha kale ee amniga.
Si kastaba ha ahaatee, faahfaahin dheeraad ah lagama bixin tirada ciidamada la geeyey degmada, muddada tababarkoodu qaatay iyo qalabka loo diyaariyey hawlgalladooda.
Degmada Waajid ee gobolka Bakool ayaa ka mid ah deegaannada muhiimka u ah isu socodka dadka iyo ganacsiga gobolka. Helitaanka saldhig boolis oo si joogto ah uga howlgala degmada ayaa muhiim u ah sugidda amniga iyo fududeynta adeegyada ay bulshada u baahan tahay.
Sida lagu sheegay xogta laga bixiyey imaatinka ciidamada, degmada ayaa markii hore ka maqnayd ciidan boolis oo leh saldhig u gaar ah. Tallaabadan ayaa sidaas darteed la xiriirta dadaallada lagu doonayo in lagu dhiso awoodda hay’adaha amniga ee deegaanka.
Saldhig boolis oo shaqaynaya ayaa bulshada u noqon kara meel ay ka soo gudbiyaan cabashooyinka, ku soo wargeliyaan falalka amni-darrada iyo halka ay ka heli karaan adeegyada booliska.
Waxaa sidoo kale muhiim ah in saldhigga loo helo agabka shaqada, gaadiidka, isgaarsiinta iyo shaqaale ku filan, si uu si joogto ah uga jawaabi karo baahiyaha amni ee degmada.
Booliska ayaa door muhiim ah ku leh ka hortagga falalka dembiyada, ilaalinta dadka iyo hantidooda, baaritaanka dhacdooyinka amni iyo fulinta sharciga.
Joogitaanka boolis si rasmi ah uga howlgala Waajid ayaa fursad u abuuri kara in adeegyada amniga loo soo dhoweeyo bulshada, gaar ahaan dadka ay ku adag tahay inay adeegyadaas ka helaan magaalooyin kale.
Si loo xaqiijiyo waxtarka saldhigga, waxaa muhiim ah in ciidamada iyo shacabka ay yeeshaan wada-shaqayn ku dhisan kalsooni, isla xisaabtan iyo dhowrista xuquuqda aadanaha.
Waxaa sidoo kale loo baahan yahay in bulshada lagu dhiirrigeliyo inay la shaqayso hay’adaha amniga, iyadoo la ilaalinayo badbaadada dadka xogta bixiya iyo sharciga dalka.
Geeynta ciidamada booliska ee Waajid ayaa qayb ka noqon karta dadaallada lagu xoojinayo joogitaanka hay’adaha dowladda ee degmooyinka, gaar ahaan meelaha u baahan adeegyo amni oo joogto ah.
Xoojinta booliska degmada waxay u baahan tahay qorshe waara oo ay qayb ka yihiin tababar joogto ah, agab ku filan, mushaar iyo taageero maamul, iyo sidoo kale wada-shaqayn dhex marta dowladda Federaalka, maamulka gobolka iyo maamulka degmada.
Haddii adeegyada booliska si habboon loo abaabulo, waxay gacan ka geysan karaan hagaajinta xiriirka bulshada iyo hay’adaha dowladda, iyo in dadka deegaanka ay helaan meel ay u maraan cabashooyinka iyo arrimaha la xiriira amniga.
