Xaaladda bani’aadannimo ee Marinka Gaza ayaa weli ah mid aad u adag, iyadoo malaayiin Falastiiniyiin ah ay la tacaalayaan cunno yari, barakac, adeegyo caafimaad oo liita iyo nolol maalmeed sii adkaanaysa. Hay’adaha caalamiga ah ayaa ka digaya in haddii aan si joogto ah loo helin gargaar bani’aadannimo iyo badeecooyin ganacsi, xaaladda cunno yaraantu ay sii xumaan karto.
Warbixinta ugu dambeysay ee nidaamka caalamiga ah ee qiimeeya sugnaanta cuntada (IPC), oo la daabacay bishii Luulyo 2026, ayaa sheegtay in in ka badan 1.4 milyan oo qof, oo u dhiganta qiyaastii 67 boqolkiiba dadka Gaza, la filayo inay wajahaan cunno yari daran inta u dhexeysa Luulyo iyo Diseembar 2026. Dadkaas waxaa ku jira ku dhowaad 212,000 oo qof oo ku jira xaalad degdeg ah oo dhinaca cunno la’aanta ah.
Wararka cusub ee la baahiyey 15-kii Oktoobar 2026 ayaa sheegaya in badeecooyinkii ganacsiga ee ka soo geli jiray Gaza ay hakad galeen, kaddib khilaaf la xiriira lacago laga qaado ganacsatada gudaha Gaza iyo isku-duwidda badeecooyinka la soo gelinayo.
Barnaamijka Cunnada Adduunka ee WFP ayaa sheegay in qiyaastii 1.4 milyan oo qof oo Gaza ku nool ay wajahayaan cunno yari daran ama ka sii xun. Hay’addu waxay dadka gaarsiisaa raashin, bur, rooti, cunto kulul iyo kaalmooyin kale, balse waxay ka digtay in horumarka kooban ee laga sameeyey sugnaanta cuntadu uu si fudud dib ugu noqon karo haddii gargaarka iyo maalgelinta aan la sii wadin.
Goobaha cuntada loogu diyaariyo dadka barakacayaasha ah ayaa muhiim u ah qoysaska aan haysan lacag ay raashin ku iibsadaan ama meel ay wax ku karsadaan. Marka la yareeyo cuntada la bixiyo ama ay yaraadaan sahayda iyo maalgelintu, waxaa si gaar ah u saameysma carruurta, haweenka uurka leh, dadka waayeelka ah iyo dadka qaba xaalado caafimaad oo u baahan nafaqo ku filan.
Gelitaanka gargaarka Gaza ayaa weli ah arrin muran weyn ka taagan yahay. Hay’adaha gargaarka iyo dhinacyada Falastiiniyiinta ayaa ku baaqaya in badeecooyinka aasaasiga ah iyo gargaarka bani’aadannimo si joogto ah loo gaarsiiyo dadka u baahan.
Dowladda Israa’iil iyo hay’addeeda COGAT ayaa dhankooda ku doodaya in gargaarku sii galo Gaza, isla markaana ay jiraan dhibaatooyin la xiriira qaybinta iyo leexinta sahayda. Israa’iil waxay hore u sheegtay in Xamaas ay ka faa’iidaysan karto badeecooyinka iyo sahayda soo gasha dhulkaas, halka Xamaas ay diidday eedeymo qaarkood oo la xiriira lacagaha laga qaado ganacsatada.
Si kastaba ha ahaatee, xaaladda shacabka laguma cabbiri karo oo keliya tirada baabuurta gargaarka soo gasha. Waxaa sidoo kale muhiim ah in la eego inta cunto ah ee dadka gaarta, qiimaha badeecooyinka, awoodda qoysaska ee wax iibsiga iyo in gargaar joogto ahi gaaro dadka ugu nugul.
Cunno yaraanta daba dheeraatay waxay leedahay saameyn ka baxsan gaajada maalinlaha ah. Nafaqo-xumadu waxay dhaawici kartaa koritaanka carruurta, waxay kordhin kartaa halista cudurrada, waxayna adkayn kartaa soo kabashada dadka dhaawacmay ama la ildaran xanuunno kale.
Qoysaska ku nool teendhooyinka ama guryaha burburay ayaa sidoo kale wajahaya dhibaatooyin la xiriira biyo nadiif ah, nadaafad iyo helitaanka adeegyo caafimaad. Isku darka dhibaatooyinkan ayaa ka dhigaya xaaladda bani’aadannimo mid u baahan jawaab degdeg ah oo dhinacyo badan leh.
Hay’adaha Qaramada Midoobay ayaa ku celceliyey in horumarka laga sameeyey helitaanka cuntada uu yahay mid jilicsan, isla markaana ay lagama maarmaan tahay in la joogteeyo gargaarka, dib loo soo nooleeyo suuqyada iyo ilaha nololeed ee dadka, lana hubiyo in badeecooyinka muhiimka ahi si ammaan ah u soo galaan Gaza.
Dhibaatada Gaza waxay weli ku jirtaa ajandaha hay’adaha bani’aadannimada iyo dowladaha caalamka. Waxaa muhiim ah in la helo marinno gargaar oo joogto ah, in la ilaaliyo shaqaalaha gargaarka iyo dadka rayidka ah, isla markaana la taageero dadaallada lagu yareynayo colaadda.
Dhinacyada isku haya colaadda waxaa saaran waajibaadyo ka dhashay sharciga caalamiga ah ee bani’aadannimada, oo ay ka mid yihiin ilaalinta dadka rayidka ah iyo fududeynta gargaarka bani’aadannimo. Eedeymaha ku saabsan xannibaadda gargaarka ama leexintiisa waa in lagu qiimeeyaa caddeymo la xaqiijiyey iyo waajibaadka sharci ee khuseeya.
Xaaladda Gaza waxay muujinaysaa in cunno yaraantu aysan ku koobnayn cunto la’aan oo keliya, balse ay la xiriirto gelitaanka badeecooyinka, awoodda qoysaska ee wax iibsiga, burburka kaabayaasha iyo joogtaynta gargaarka.
