Uganda waxay martigelin doontaa shir gaar ah oo heer sare ah oo ay isugu imaanayaan waddamada ciidamadooda Howlgalka Taageerada iyo Xasilinta Midowga Afrika ee Soomaaliya (AUSSOM), iyadoo la isugu keenayo madaxda gobolka iyo saraakiisha amniga caalamiga ah si ay uga wada hadlaan sidii loo ilaalin lahaa nabadda iyo xasiloonida Soomaaliya.
Shirka saddexda maalmood ah wuxuu dhici doonaa laga bilaabo maana oo ah 29 ilaa 31 Luulyo, 2026, ee Speke Resort Munyonyo ee Kampala, sida lagu sheegay bayaan ka soo baxay Wasaaradda Gaashaandhigga iyo Arrimaha Halyeeyada iyo Ciidamada Difaaca Dadka Uganda (UPDF).
Taliyaha ku-xigeenka Xogta Dadweynaha ee Difaaca, Colonel Chris Magezi, ayaa ku soo saaray bayaan magaca Wasaaradda Gaashaandhigga iyo Arrimaha Halyeeyada iyo UPDF.
Shirku wuxuu ku soo beegmaya dadaallada joogtada ah ee dalalka Afrika, Midowga Afrika, Qaramada Midoobay iyo ururada gobolka si loo xoojiyo iskaashiga amniga, loo qorsheeyo hawlgallada militari iyo taageerada geeddi-socodka xasilinta muddada-dheer ee Soomaaliya.
Hawlaha shirka ayaa bilaaban doona Arbacada, 29 Luulyo, iyadoo la qabanayo kulan madaxdaCiidamada Difaaca ee ka socda dalalka ciidamadu ka yimaadaan. Wasiirrada difaacu waxay kulan yeelan doonaan Khamiista, 30-ka Luulyo, ka hor inta aan shirka ugu dambeeya lagu soo afjarin Jimcaha, 31-ka Luulyo, iyadoo ay jiri doonto kulan heer sare ah oo ay yeeshaan Madaxdhaqameedka iyo Dawladaha.
Dawladaha ka qeybqaadanaya ciidamada waa Uganda, Burundi, Jabuuti, Itoobiya, Masar iyo Kenya. Soomaaliya sidoo kale waxay ka qeybgalaysaa doodaha maadaama ay tahay dalka martida loo yahay ee howlgalkii Midowga Afrika.
Shirka Kampala waxaa la filayaa inuu fursad u siiyo dalalka ka qeybgalaya inay qiimeeyaan xaaladda amniga ee Soomaaliya, xoojiyaan isku-duwidda ka dhexeysa kuwa tabaruca ciidamada, iyo inay ka wada hadlaan tallaabooyinka loo baahan yahay si cadaadis loogu saaro kooxaha hubeysan ee khatarta ku haya dalka iyo guud ahaan Geeska Afrika.
Mas’uuliyiinta sare ee Qaramada Midoobay ayaa sidoo kale la filayaa inay ka qeybgalaan, oo ay ku jiraan Ku Xigeenka Xoghayaha Guud ee Hawlgallada Nabadda, Ku Xigeenka Wakiilka Gaarka ah ee Xoghayaha Guud ee QM ee Soomaaliya iyo madaxa Xafiiska Taageerada Qaramada Midoobay ee Soomaaliya.
Wakiilada Midowga Afrika waxaa ka mid noqon doona Guddoomiyaha Guddiga Midowga Afrika, Arrimaha Siyaasadda, Nabadda iyo Ammaanka, iyo Wakiilka Gaarka ah ee Guddoomiyaha Midowga Afrika Guddiga Soomaaliya, oo sidoo kale u shaqeeya madaxda AUSSOM. Hay’adda Iskaashiga Dowladaha Geeska Afrika (IGAD) waxaa matali doona Ku-xigeenka Xoghayaha Fulinta, taasoo muujinaysa doorka ururka gobolka ee taageeridda nabadda, amniga iyo xasilloonida siyaasadeed ee Soomaaliya iyo guud ahaan Geeska Afrika.
Uganda ayaa sheegtay in martigelinta kulanka ay muujineyso sida ay uga go’an tahay ammaanka guud ee Afrika iyo sidoo kale sidii ay ula shaqeyn lahayd dalalka kale ee ciidanka keenaya si ay u taageerto kala-guurka Soomaaliya ee nabadda waarta iyo mas’uuliyad weyn oo ay u qaadato ammaankeeda qaran.
“Uganda waxaa sharaf u ah inay martigeliso kulankan muhiimka ah waxayna mar kale caddeyneysaa ka go’naanteeda aan la dabooli karin ee nabadda, ammaanka iyo xasilloonida gobolka iyadoo la kaashaneysa qaab-dhismeedka Midowga Afrika, si dhowna ula shaqeyneysa Qaramada Midoobay, IGAD iyo la-hawlgalayaasha kale,” ayaa lagu yiri bayaanka.
Uganda muddo sanado ah waxay door muhiim ah ka ciyaartay hawlgallada taageerada nabadda ee Midowga Afrika ee Soomaaliya, iyadoo keentay ciidamo iyo taageero ku aaddan dadaallada gobolka ee lagu daciifinayo kooxaha hubeysan, ilaalinta goobaha istiraatiijiga ah iyo ka caawinta maamulka Soomaaliyeed dhisidda hay’adaha ammaanka qaran.
Sidaa darteed, shirka Kampala waxaa la filayaa inuu diiradda saaro kaliya isku-duwidda milateri, balse sidoo kale arrimaha siyaasadda Taageerada siyaasadeed, dhaqaale iyo mid saadka ah ee loo baahan yahay si loo hubiyo in AUSSOM ay fulin karto masuuliyaddeeda xasilinta. Ka qaybgalka madaxdooda difaaca, wasiirrada iyo madaxda dawladaha waxaa loo qorsheeyay in lagu waafajiyo qorsheynta milatari go’aan-qaadashada siyaasadeed isla markaana lagu xoojiyo wada qaybsi culeyska dalalka ka qayb qaata howsha.
Kulankaan waxa kale oo uu muujin doonaa muhiimadda iskaashiga u dhexeeya ciidanka Afrika ka soo qayb gala iyo la-hawlgalayaasha caalamiga ah, gaar ahaan bixinta lacag, qalab, taageero saadka iyo caawimaad hay’adeed.
