Faahfaahin ayaa kasoo baxaysa xaalad ka dhacday garoonka diyaaradaha magaalada Boosaaso, kaddib markii Puntland la sheegay inay garoonka ku xayirtay saraakiil ciidan iyo xubno ka tirsan isimada dhaqanka oo la sheegay inay u safrayeen magaalada Muqdisho.
Sida lagu sheegay wararka laga helayo Boosaaso, dadka garoonka lagu xayiray waxaa ka mid ahaa laba sarkaal oo ka tirsan ciidamadii dowladda federaalka ee dhawaan lagu wareejiyay deegaanka Kuur-ilaalo, oo ka tirsan degmada Rako-Raaxo.
Labada sarkaal ayaa la sheegay inay kamid yihiin ciidamadii dowladda federaalka ee howlgallada ka waday deegaanadaas, iyadoo arrintan ay kusoo beegmaysay xilli ay jiraan khilaafaad siyaasadeed iyo kuwo amni oo u dhexeeya dowladda federaalka iyo Puntland.
Waxaa sidoo kale garoonka lagu xayiray Agaasimaha Isbitaalka Lafaha ee Carmo, Cabdiqaadir Xaaji Cabdullaahi, oo loo yaqaan Waraabe. Wararka la helayo ayaa sheegaya in isaga iyo saraakiisha kale ay doonayeen inay u safraan Muqdisho.
Dhanka kale, garoonka ayaa sidoo kale lagu xayiray Suldaan Maxamuud Xaaji Cabdullaahi, oo kamid ah isimada dhaqanka ee gobolka Bari. Suldaanka ayaa markii dambe la sheegay in lasii daayay.
Suldaan Maxamuud oo ka hadlay dhacdada ayaa ku baaqay in si degdeg ah loo sii daayo dadka kale ee lagu xayiray garoonka, isagoo sheegay in safarkooda uu ahaa arrin la xiriirta danahooda gaarka ah, isla markaana ay xaq u leeyihiin inay u safraan meel kasta oo ay doonayaan.
Baaqa Suldaanka ayaa kusoo beegmaya xilli ay sii xoogeysanayaan doodaha ku saabsan xorriyadda isu-socodka iyo xiriirka u dhexeeya dowladda federaalka iyo maamulka Puntland.
Illaa hadda Puntland si rasmi ah ugama hadlin sababta keentay in dadkaasi lagu xayiro garoonka diyaaradaha Boosaaso. Sidoo kale, lama shaacin haddii saraakiisha lagu xayiray garoonka ay jiraan amar ama sabab amni oo gaar ah oo la xiriirta safarkooda Muqdisho.
Saraakiil ka tirsan Puntland ayaa la sheegay inay ka gaabsadeen inay faahfaahin ka bixiyaan dhacdada, taas oo sababtay in xogta laga hayo xaaladda ay weli ku koobnaato wararka kasoo baxaya dadka goobta ku sugnaa iyo ilo kale oo maxalli ah.
Xayiraadda saraakiisha ayaa muhiimad gaar ah yeelanaysa, maadaama ay kamid yihiin ciidamo dowladda federaalka ay dhawaan sheegtay inay kula wareegtay deegaanada Kuur-ilaalo iyo nawaaxigeeda. Arrintaas ayaa horey u dhalisay hadal-heyn siyaasadeed iyo mid amni oo ku saabsan cidda gacanta ku haysa deegaanadaas iyo qaabka loo wajahayo xaaladda gobolka Bari.
Puntland iyo dowladda federaalka Soomaaliya ayaa muddooyinkii dambe lahaa khilaafaad siyaasadeed oo ku saabsan arrimo dhowr ah, kuwaas oo ay kamid yihiin dastuurka, doorashooyinka, awood-qaybsiga iyo maamulka deegaanada ay labada dhinac sheegtaan inay saameyn ku leeyihiin.
Xaaladda ka dhacday garoonka Boosaaso ayaa sidaas darteed kusoo beegmaysa xilli xiriirka labada dhinac uu marayo marxalad xasaasi ah, iyadoo tallaabo kasta oo la xiriirta ciidamada iyo saraakiisha dowladda federaalka ay si gaar ah u soo jiidan karto dareenka siyaasiyiinta iyo bulshada.
Dhanka kale, baaqa kasoo baxay Suldaan Maxamuud Xaaji Cabdullaahi ayaa muujinaya in isimada dhaqanka ay doonayaan in arrinta lagu xalliyo wada-hadal, iyadoo laga fogaado tallaabo kasta oo sii kordhin karta xiisadda.
Waxaa sidoo kale la sugayaa in Puntland ay soo saarto war rasmi ah oo lagu caddeynayo sababta saraakiisha iyo agaasimaha isbitaalka loogu xayiray garoonka, iyo haddii ay jiraan shuruudo ama arrimo amni oo loo cuskaday tallaabadaasi.
Ilaa iyo hadda lama hayo war rasmi ah oo caddeynaya muddada ay dadkaasi garoonka ku xirnaayeen ama xaaladda ay ku sugan yihiin dadka weli la sheegay in la xayiray.
Dhacdadan ayaa mar kale soo bandhigaysa xasaasiyadda ka jirta xiriirka u dhexeeya dowladda federaalka iyo Puntland, gaar ahaan marka ay arrintu taabanayso dhaqdhaqaaqa ciidamada, saraakiisha iyo mas’uuliyiinta ku safraya gudaha Soomaaliya.
Waxaa la filayaa in saacadaha iyo maalmaha soo socda ay soo baxaan faahfaahin dheeraad ah oo ku saabsan sababta dhacdadan iyo tallaabada xigta ee Puntland, iyadoo dhinacyada siyaasadda iyo bulshada ay indhaha ku hayaan xaaladda.
