Faahfaahino kala duwan ayaa kasoo baxaya weerar gaadmo ah oo lagu qaaday guri ku yaalla gudaha degmada Marka ee gobolka Shabeellaha Hoose, halkaas oo la sheegay inay ku sugnaayeen ciidamo ka tirsan kuwa maamulka Koonfur Galbeed Soomaaliya.
Weerarka ayaa la sheegay in lagu dilay laba qof, oo uu ku jiro Aweys, oo lagu tilmaamay taliyihii hawlgelinta ciidamada Daraawiishta Koonfur Galbeed ee degmada Marka. Sidoo kale, waxaa dhaawacmay Xuseen Geeley, oo ahaa guddoomiye ku xigeenkii amniga degmada.
Wararka hordhaca ah ayaa sheegaya in weerarka ay fuliyeen ciidamo lagu xiriirinayo maamulka isku magacaabay Koonfur Bari, inkasta oo aan weli si madax-bannaan loo xaqiijin cidda sida tooska ah uga dambeysay dhacdada iyo sababta loo bartilmaameedsaday xubnaha halkaas ku sugnaa.
Dhacdadan ayaa sare u qaadday xiisadda amni ee degmada Marka, iyadoo ay magaalada ku sugan yihiin ciidamo kala duwan oo ay u dhexeeyaan khilaafaad siyaasadeed iyo kuwo la xiriira maamulka iyo awoodda amniga.
Sida ay sheegayaan xogaha laga helayo degmada, waxaa sii xoogeysanaya xiisad u dhexeysa ciidamo kala duwan oo ku sugan magaalada Marka, kuwaas oo qaarkood lagu xiriirinayo maamulka Koonfur Galbeed, halka kuwo kalena la sheegay inay taageersan yihiin maamulka Koonfur Bari.
Saacadihii ka horreeyay weerarka ayaa la sheegay inay degmada ka dhaceen dilal qorsheysan, kuwaas oo lagu eedeeyay ciidamo kala duwan oo ka amar qaata dhinacyada siyaasadeed ee iska soo horjeeda.
Wararka ayaa sidoo kale magacaabaya Cumarey Cali, oo lagu sheegay inuu xiriir la leeyahay maamulka Koonfur Bari, iyadoo ciidamo la sheegay inay isaga ka amar qaataan lagu eedeeyay inay ku lug leeyihiin falal amni darro oo ka dhacay degmada.
Dhanka kale, waxaa magaalada ku sugan ciidamo lagu sheegay inay ka tirsan yihiin Koonfur Galbeed, kuwaas oo iyaguna qayb ka ah xiisadda taagan.
Inkasta oo ay jiraan khilaafaad siyaasadeed oo u dhexeeya dhinacyada ku sugan degmada Marka, haddana si rasmi ah looma xaqiijin sababta dhabta ah ee ka dambeysay weerarka gaadmada ah.
Waxaa jira su’aalo ku saabsan in weerarku la xiriiro loollanka siyaasadeed ee maamulka Koonfur Galbeed iyo maamulka Koonfur Bari, ama inuu qayb ka yahay khilaafyo kale oo amni oo ka dhex jira ciidamada magaalada ku sugan.
Sidoo kale, waxaa muhiim ah in la ogaado cidda qorsheysay weerarka, ujeeddada laga lahaa iyo in ay jiraan tallaabooyin kale oo la qorsheeyay oo ka dhan ah saraakiisha ciidamada ama mas’uuliyiinta degmada.
Jawaabaha su’aalahan ayaa muhiim u ah fahamka xaaladda amni ee Marka iyo qiimeynta khatarta ah in weerarku horseedo iska horimaadyo kale.
Magaalada Marka ayaa hadda wajahaysa xaalad amni oo xasaasi ah, iyadoo la sheegay inay ku sugan yihiin ciidamo kala duwan oo isugu jira kuwa Gorgor, NISA, ciidamo deegaanka ah iyo ciidamo gaar ah oo lagu xiriirinayo maamulka Koonfur Bari.
Joogitaanka ciidamadan, oo leh xiriirro iyo waajibaadyo kala duwan, ayaa sare u qaadaya baahida loo qabo isku-duwid amni iyo in la caddeeyo cidda mas’uulka ka ah ilaalinta magaalada.
Haddii khilaafaadka siyaasadeed ay saameeyaan xiriirka ciidamada, waxaa kordhi kara halista iska horimaadyo toos ah oo ka dhaca gudaha degmada, taas oo saameyn ku yeelan karta shacabka iyo ganacsiga.
Waxaa sidoo kale muhiim ah in hay’adaha amniga ay xaqiijiyaan in ciidamadu u hoggaansamaan sharciga, kana fogaadaan tallaabooyin sii hurin kara xiisadda.
Maamulka isku magacaabay Koonfur Bari ayaa lagu sheegay inuu taageero ku leeyahay qaar ka mid ah ciidamada ku sugan degmada Marka. Hase yeeshee, xaaladda sharci iyo siyaasadeed ee maamulkaas, xiriirka uu la leeyahay dhinacyada kale iyo heerka ay ciidamadiisu uga amar qaataan hoggaankiisa waxay u baahan yihiin faahfaahin dheeraad ah.
Khilaafka u dhexeeya dhinacyada ku sugan Marka wuxuu muujinayaa sida loollanka siyaasadeed uu ugu gudbi karo xaaladaha amniga, gaar ahaan marka ay jiraan ciidamo kala duwan oo isku deegaan ku sugan.
Si kastaba ha ahaatee, ma habboona in mas’uuliyadda weerarka si kama dambays ah loogu nisbeeyo dhinac gaar ah ilaa laga helo caddeymo la xaqiijiyay iyo baaritaan lagu ogaanayo cidda fulisay falka.
Xiisadda ka taagan Marka ayaa walaac ku abuuri karta dadka rayidka ah, gaar ahaan haddii ay sii socdaan weerarrada qorsheysan iyo iska horimaadyada u dhexeeya ciidamada.
Dadka ku nool magaalada ayaa halis ugu jira in khilaafaadka amni ay saameeyaan isu socodka, ganacsiga iyo adeegyada bulshada haddii xaaladdu sii xumaato.
Waxaa muhiim ah in dhammaan dhinacyadu ka fogaadaan tallaabooyin aargoosi ah, ilaaliyaan dadka rayidka ah iyo hantidooda, isla markaana ay oggolaadaan in dhacdooyinka dhacay lagu sameeyo baaritaan hufan.
Mas’uuliyiinta amniga iyo hoggaanka siyaasadeed waxaa laga doonayaa inay qaadaan tallaabooyin lagu dejinayo xaaladda, si looga hortago in weerarka uu noqdo bilowga iska horimaad ka ballaaran kii dhacay.
