Hal haweeney ah ayaa la sheegay inay ku dhaawacantay degmada Jalalaqsi ee gobolka Hiiraan, kaddib markii ciidamo hubeysan ay farageliyeen isu-soo-bax lagu taageerayay Xisbiga Caddaaladda iyo Wadajirka (JSP), kaas oo ka socday galbeedka magaalada.
Sida xogta laga helayo dhacdada, ciidamada ayaa lagu eedeeyay inay weerareen goobta ay ka socotay isu-soo-baxa, iyadoo arrintaasi ay dhalisay xaalad isku dhex yaac iyo cabsi ka dhex dhalatay dadkii ka qeybgalayay kulanka.
Ciidamada la sheegay inay faragelinta sameeyeen ayaa lagu eedeeyay inay ku dhaqaaqeen ammar ka yimid Madaxweyne ku-xigeenka Hirshabeelle, Yuusuf Axmed Hagar Dabageed. Eedeyntaasna weli ma jirto xaqiijin rasmi ah oo madax-bannaan oo muujinaysa cidda bixisay amarka ama sida uu amarku u dhacay.
Isu-soo-baxa Jalalaqsi ayaa kusoo beegmaya xilli uu si weyn u xoogeysanayo loollanka siyaasadeed ee ku saabsan mustaqbalka Hirshabeelle iyo doorashada hoggaanka maamulka.
Xisbiga JSP ayaa 13-kii Sebtembar si rasmi ah u doortay Madaxweynaha Hirshabeelle, Cali Cabdullaahi Xuseen Cali Guudlaawe, inuu noqdo musharraxa xisbiga ee doorashada hoggaanka Hirshabeelle.
Go’aankaas ayaa sii xoojiyay khilaaf muddo soo jiitamayay oo ku saabsan awood-qaybsiga labada gobol ee Hiiraan iyo Shabeellaha Dhexe.
Qaar ka mid ah siyaasiyiinta iyo waxgaradka Hiiraan ayaa ku doodaya in hoggaanka Hirshabeelle uu markan u baahan yahay in loo wareejiyo siyaasiga kasoo jeeda Hiiraan, halka dhinaca kale ay jiraan masuuliyiin iyo bulshada qaybo ka mid ah oo taageeraya Cali Guudlaawe iyo geeddi-socodka doorashada.
Madaxweyne ku-xigeenka Hirshabeelle, Yuusuf Axmed Hagar Dabageed, ayaa maalmihii lasoo dhaafay si cad uga horyimid in doorashada Hirshabeelle laga qabto Hiiraan iyadoo aan marka hore la gaarin heshiis siyaasadeed.
Dabageed wuxuu sheegay in xitaa hal tuulo oo ka tirsan gobolka Hiiraan aan lagu qaban karin doorasho aan laga gaarin is-afgarad siyaasadeed oo ay qeyb ka yihiin dhinacyada gobolka.
Khilaafka uu Dabageed ka hadlayo wuxuu si weyn ugu xiran yahay sida loo qaybsanayo awoodda siyaasadeed ee Hirshabeelle, gaar ahaan cidda noqonaysa madaxweynaha maamulka marka la gaaro doorashada soo socota.
Dabageed ayaa sidoo kale Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ku eedeeyay inuu ka baxay faham siyaasadeed uu sheegay inuu hore ula yeeshay dhinacyada kasoo jeeda Hiiraan, kaas oo la xiriiray hoggaanka mustaqbalka Hirshabeelle. Eedeyntaas waa mowqif siyaasadeed oo uu Dabageed soo bandhigay, mana jirto xaqiijin madax-bannaan oo caddeyneysa dhammaan faahfaahinta uu sheegay.
Khilaafka hadda ka taagan Hirshabeelle wuxuu salka ku hayaa arrimo siyaasadeed oo muddo dheer soo jiray, gaar ahaan awood-qaybsiga Hiiraan iyo Shabeellaha Dhexe.
Hirshabeelle waxaa la dhisay 2016, iyadoo labada gobol ay noqdeen hal dowlad-goboleed. Tan iyo markii la dhisay maamulka, waxaa jiray dood ku saabsan sida loo qaybsanayo xilalka ugu sarreeya iyo sida labada gobol loo siinayo matalaad siyaasadeed oo loo arko inay dheellitiran tahay.
Warbixin ka hadashay khilaafka hadda jira ayaa xustay in qaar ka mid ah siyaasiyiinta Hawadle ay u arkaan in madaxweynenimada Hirshabeelle ay qeyb ka ahayd nidaam awood-qaybsi oo muddo dheer la fahamsanaa, halka dhinaca kale ay jiraan siyaasiyiin u arka in xilka madaxweynenimada uusan si joogto ah ugu xirnayn hal beel ama gobol.
Khilaafka ayaa sii xoogeysanaya xilli doorashada Hirshabeelle ay soo dhowaanayso.
Guddiga doorashooyinka lagu muransanyahay ayaa dhawaan shaaciyay degmooyinka gobolka Hiiraan ee loo asteeyay inay ka mid noqdaan goobaha codbixinta, waxaana kamid ah Beledweyne, Buulo Burde, Farlibaax, Gerijir, Jalalaqsi, Jawiil iyo Matabaan.
Gobolka Shabeellaha Dhexe waxaa isna loo asteeyay lix degmo oo ay kamid yihiin Jowhar, Balcad, Cadale, Mahadaay, Raage-Ceelle iyo Warsheekh.
Sidaas darteed, Jalalaqsi waxay ka mid tahay meelaha uu muranka siyaasadeed ee doorashada si toos ah u saameyn karo, maadaama ay kamid tahay degmooyinka loo qorsheeyay in codbixintu ka dhacdo.
Dhinaca kale, taageerayaasha JSP iyo Madaxweyne Cali Guudlaawe ayaa bilaabay inay muujiyaan taageeradooda, iyadoo isu-soo-baxyo iyo kulamo siyaasadeed ay ka dhacayaan qaybo ka mid ah Hiiraan.
Warbixin la daabacay 13-kii Sebtembar ayaa sheegtay in masuuliyiin, xildhibaano iyo boqolaal qof ay Beledweyne ku qabteen isu-soo-bax ay ku taageerayaan JSP, Cali Guudlaawe iyo geeddi-socodka doorashada.
Arrintaasi waxay muujineysaa in mowqifka Hiiraan uusan ahayn mid gebi ahaanba isku mid ah, iyadoo ay jiraan dhinacyo gobolka ka tirsan oo taageeraya geeddi-socodka doorashada iyo musharraxnimada Guudlaawe, halka dhinacyo kale ay dalbanayaan heshiis siyaasadeed ka hor inta aan doorasho laga qaban gobolka.
Dhacdada maanta ka dhacday Jalalaqsi ayaa kusoo beegmaysa xilli labada dhinac ay si adag ugu kala aragti duwan yihiin hannaanka doorashada.
Haddii xaqiijinta dhaawaca haweeneyda iyo faragelinta ciidamada ay soo baxdo, dhacdadani waxay noqon kartaa mid sii kordhisa walaaca laga qabo in khilaafka siyaasadeed uu saameyn ku yeesho amniga iyo xorriyadda isu-soo-baxyada ka hor doorashada.
Waxaa sidoo kale muhiim ah in la kala saaro khilaafka siyaasadeed iyo rabshadaha, maadaama doorasho lagu kalsoonaan karo ay u baahan tahay in dadka ay awoodaan inay muujiyaan aragtidooda siyaasadeed iyadoo aan loo adeegsan awood ciidan ama rabshad.
Khilaafka ka taagan Hirshabeelle ayaa hadda ka gudbay dood ku saabsan musharrax keliya, wuxuuna noqday muran ballaaran oo ku saabsan awood-qaybsiga, matalaadda Hiiraan, doorka dowladda Federaalka iyo sida loo maamulayo doorashada.
Guddiga doorashooyinka lagu muransanyahay ayaa sii wada diyaarinta geeddi-socodka doorashada, waxaana Jalalaqsi kamid tahay degmooyinka loo asteeyay codbixinta.
Dhanka kale, Yuusuf Dabageed iyo siyaasiyiin kale oo kasoo jeeda Hiiraan waxay ku adkeysanayaan in aan doorasho laga qaban gobolka haddii aan marka hore la gaarin heshiis siyaasadeed.
