Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Sheekh Shariif Sheekh Axmed, ayaa sheegay in dalka uu wajahayo marxalad adag oo dhinacyada siyaasadda, amniga iyo dhaqaalaha ah, isagoo ku baaqay in shacabka Soomaaliyeed ay mideeyaan fikirka iyo dadaalka looga gudbayo caqabadaha jira.
Shariif Sheekh Axmed ayaa hadalkan ka sheegay munaasabad uu qabtay xisbigiisa Himilo Qaran, iyadoo kulanka looga hadlay xaaladda guud ee dalka iyo arrimaha siyaasadeed ee Soomaaliya. Waxa uu sheegay in xilligan loo baahan yahay in la helo dood iyo aragti mideysan oo ku saabsan mustaqbalka dalka, halkii xoogga la saari lahaa khilaafaadyo siyaasadeed oo gaar ah.
Wuxuu sheegay in shirkan uu ku soo beegmayo xilli ay Soomaaliya mareyso xaalad siyaasadeed oo culus, taas oo u baahan in dhinacyada kala duwan ay isugu yimaadaan, aragtiyahooda kala duwan ay is dhaafsadaan, isla markaana laga shaqeeyo sidii loo heli lahaa waddo dalka horay loogu sii wadi karo.
“Shirkaan Himilo Qaran waxa uu imaanayaa marxalad siyaasadeed oo culus oo dalku marayo. Ujeeddadu waxay tahay in ra’yi la is dhaafsado oo ku saabsan dalka sida loo badbaadinayo, ummadda Soomaaliyeed sida loo mideynayo iyo sida hore loogu soconayo,” ayuu yiri Shariif Sheekh Axmed.
Madaxweynihii hore ayaa sidoo kale dib u xusuusiyay muddada dheer ee Soomaaliya ay soo martay dhibaatooyinka, isagoo sheegay in ku dhowaad 35-kii sano ee lasoo dhaafay dalka ay ka jireen xaalado sababay dhimasho, barakac iyo kala fogaansho bulshada dhexdeeda ah.
Shariif ayaa sheegay in inkastoo muddadaas ay jireen dadaallo kala duwan oo lagu doonayay in dib loogu dhiso dowladnimada Soomaaliya, haddana ay weli jiraan caqabado waaweyn oo u baahan in si wadajir ah looga shaqeeyo.
Wuxuu tilmaamay in xaaladda siyaasadeed ee dalka ay si dhow ula xiriirto arrimaha amniga iyo dhaqaalaha, isagoo sheegay in aan mid ka mid ah arrimahaas si gooni ah looga hadli karin marka laga hadlayo mustaqbalka Soomaaliya.
Sida uu sheegay, xaaladda hadda taagan waxay u baahan tahay in Soomaalidu ay isku keento fikirkeeda, isla markaana ay ka wada shaqeyso sidii looga gudbi lahaa marxaladda adag ee dalka ku jirta.
“Waxaan joognaa marxalad adag oo u baahan in Soomaalidu ra’yigooda isu keento, fikirkeedana mideyso, una istaagto sidii marxaladdan looga gudbi lahaa,” ayuu yiri.
Shariif Sheekh Axmed ayaa sidoo kale ka hadlay doodaha siyaasadeed ee ku saabsan awoodda, kuraasta iyo doorashooyinka, isagoo sheegay in xaaladda dalka aysan xilligan ku koobnayn loollan siyaasadeed ama tartan ku saabsan xilal.
“Arrintu hadda kuma aaddana kursi iyo doorasho iyo is-riixriix. Waxay ku aaddan tahay masiirka ummadda iyo jiritaankeeda,” ayuu yiri.
Hadalka Shariif ayaa kusoo aadaya xilli siyaasadda Soomaaliya ay ka taagan yihiin doodo iyo aragtiyo kala duwan oo ku saabsan jihada dalka, nidaamka siyaasadeed, amniga iyo arrimaha la xiriira doorashooyinka. Dhinacyada siyaasadda ayaa marar badan ku kala aragti duwan sida loo wajihi karo khilaafaadka iyo qaabka loo sii ambaqaadi karo geeddi-socodka siyaasadeed.
Madaxweynihii hore ayaa sidoo kale sheegay in Soomaaliya aysan ka go’doonsanayn isbeddellada ka socda gobolka iyo dunida. Wuxuu xusay in dhacdooyinka gobolka iyo kuwa caalamka ay saameyn ku yeelan karaan xaaladda Soomaaliya, taasina ay u baahan tahay in dalka uu yeesho aragti iyo qorshe ku habboon xaaladaha gudaha iyo dibadda.
Wuxuu carrabka ku adkeeyay muhiimadda ay leedahay in shacabka Soomaaliyeed, siyaasiyiinta iyo qeybaha kala duwan ee bulshada ay ka wada shaqeeyaan arrimaha masiiriga ah ee dalka.
Sidoo kale, Shariif Sheekh Axmed ayaa sheegay in Soomaalida ku nool gudaha dalka iyo kuwa dibadda ay door ku leeyihiin sidii xal loogu heli lahaa dhibaatooyinka jira. Wuxuu ku baaqay in la xoojiyo iskaashiga iyo wada shaqeynta, si loo yareeyo khilaafaadka loona wajaho caqabadaha saameynaya shacabka.
Madaxweynihii hore ayaa si gaar ah u taabtay dhibaatada barakaca iyo khasaaraha shacabka Soomaaliyeed, isagoo sheegay in xaaladaha sababay in dad badan ay guryahooda ka cararaan iyo in shacabka ay la kulmaan dhibaatooyin kala duwan aysan sii socon karin.
Wuxuu sheegay in loo baahan yahay in laga shaqeeyo xalal wax ku ool ah oo wax looga qabanayo xaaladaha sababa barakaca, amni darrada iyo dhibaatooyinka dhaqaale ee saameeya bulshada.
Kulanka Himilo Qaran ayaa sidoo kale noqday fursad lagu falanqeeyo xaaladda siyaasadeed ee dalka iyo sidii loo abuuri lahaa isfaham siyaasadeed oo ku saleysan danaha guud. Hadallada kasoo baxay kulanka ayaa muujinaya in xisbiga uu doonayo in doodda siyaasadeed lagu daro arrimo ka baxsan loollanka xilalka, iyadoo diiradda la saarayo xaaladda guud ee dalka.
Shariif Sheekh Axmed ayaa ugu dambeyn muujiyay rajo ah in kulamada iyo doodaha siyaasadeed ee socda ay horseedi karaan in la helo fikrado iyo tallaabooyin wax looga qaban karo caqabadaha Soomaaliya ka jira.
Wuxuu ku celiyay baaqiisa ku aaddan in Soomaalidu ay isku keento aragtideeda, iyadoo laga shaqeynayo midnimada bulshada, xasilloonida dalka iyo sidii Soomaaliya loogu sii wadi lahaa dhanka horumarka.
Hadalka madaxweynihii hore ayaa kusoo aadaya xilli ay dalka ka socdaan doodo siyaasadeed oo ku saabsan mustaqbalka Soomaaliya, waxaana uu ugu baaqay dhinacyada kala duwan in ay mudnaanta siiyaan masiirka guud ee dalka iyo shacabka, halkii khilaafaadka siyaasadeed ay noqon lahaayeen waxa ugu weyn ee la isku hayo.
